Η ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ ΣΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ (1904-1908)

 Το Ελληνικό

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΚΟΜΙΤΑΤΟ (και Η ΜΑΝΗ)

110 Χρόνια από την Ίδρυσή του

 

                                               Του Υπγου(Ε.Α) Νικολινάκου Γεωργίου

                                                                                                           

         «Ήρθαν της Μάνης τα παιδιά / από τ' απάτητα βουνά                                                                                                                                                                                              

                                               στων Μακεδόνων τα χωριά / να φέρουσι τη λευτεριά»[6]

 

           Με αφορμή το γεγονός ότι στις 22  Μαΐου αυτού του χρόνου  συμπληρώνονται 110 χρόνια από την ίδρυση (1904)  του Ελληνικού Μακεδονικού Κομιτάτου  ( που ΟΡΓΑΝΩΣΕ ,ΕΠΑΝΔΡΩΣΕ  και ΣΥΝΤΟΝΙΣΕ το ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ ) συντάχτηκε  το παρόν κείμενο με πρωταρχικό στόχο την απότιση φόρου τιμής σε όλους  όσοι  συμμετείχαν ή  συνέβαλαν με οποιοδήποτε τρόπο στη διεξαγωγή του ηρωικού Μακεδονικού Αγώνα(Μ.Α)  ο οποίος έσωσε τη Μακεδονία από τις ανιστόρητες Βουλγαρικές επιδειώξεις. Αν δεν υπήρχε ο Μακεδονικός Αγώνας , αλλού ... θα ήταν «το σύνορο…»

      Σε κάθε  επέτειο σχετική με το ΜΑ εκφωνούνται λόγοι και γίνονται εκδηλώσεις στις οποίες μνημονεύονται πολλές περιοχές(π.χ η Κρήτη , η Πελοπόννησος κ.λ.π ) της Ελλάδας για την πανάξια εθελοντική συμμετοχή πολλών από τα τέκνα τους  σ’ αυτόν τον αγώνα. Ούτε όμως στους λόγους ούτε στις εκδηλώσεις αυτές  γίνεται αναφορά στην τεράστια –και τη μεγαλύτερη σε αναλογία κατοίκων από κάθε άλλη περιοχή–  συμμετοχή των Μανιατών  σε όλες τις φάσεις του αγώνα .

         Η συγγραφή αυτού του κειμένου δεν φιλοδοξεί να αποτελέσει ούτε  ιστορικό ούτε λογοτεχνικό πόνημα.  Δεν είναι επίσης πρόθεσή του συντάκτη να υποβαθμίσει τη συμβολή άλλων περιοχών της Ελλάδας στον Μακεδονικό Αγώνα.  Η μόνη φιλοδοξία του είναι  πρωτίστως να υπερθυμίσει τον ΜΑ και δευτερευόντως  να συμβάλει ( έστω και κατ´ ελάχιστον ) στην υπογράμμιση και απικοινώνηση της αδικίας που γίνεται, σκόπιμα ή μη, για την πολύπαθη Μάνη, την πάντοτε παρούσα σε όλους τους απελευθερωτικούς εθελοντικούς  ή μη  αγώνες του έθνους, αλλά πάντοτε ... απούσα από τα σχολικά βιβλία  και τα πανεπιστημιακά συγγράμματα . Οι συγγραφείς των βιβλίων και των συγγραμμάτων πάντοτε ξεχνούν...ότι ο Ρήγας στους Μανιάτες και στους Σουλιώτες ήλπιζε και ότι ο Μητροπολίτης στην  Καστοριά Γερμανός Καραβαγγέλης  έλεγε στο βοεβόδα Γκέλεφ, τον οποίο παρώτρυνε να εργασθεί υπέρ τού Ελληνικού Κομιτάτου ότι: «όπου να ‘ναι φτάνουν από Κάτω και Ελληνικά Σώματα Κρητικοί και Μανιάτες. θα δής κάθε κλαδί και παλικάρι».

         Όλα όσα κατατίθενται στις επόμενες παραγράφους έιναι  δράσεις εθελοντών και γεγονότα που περιγράφονται στη βιβλιογραφία που  τεκμηριώνει  ιστορικά όλες τις πτυχές του ΜΑ  και η οποία σημειώνεται  στην τελευταία παράγραφο.

         Εκτός όμως από την βιβλιογραφία υπάρχουν και τα αθάνατα Μανιάτικα Μοιρολόγια , όπως το παρακάτω, που μας περιγράφουν με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο την ηρωική δράση των Ελλήνων και μερικών Μανιατών στην ένδοξη εκείνη φάση της Ελληνικής ιστορίας, ίσως τη πιο κρίσιμης για τη σωτηρία της Μακεδονίας:

«...Στα Γιαννιτσά στα Βοδενά / στη Φλώρινα, στην Καστοριά /πολέμησε( σ.σ ο Π.Μελάς)  με τα θεριά

βουλγάρικα και τουρκικά./ Είχε Μανιάτες γιαλεχτούς,/ πολεμιστές οπλαρχηγούς,

που κυνηγούσαν τα θεριά/κι ήταν λιοντάρια φτερωτά! / Θα μελετήσου( σ.σ θε μνημονεύσω )  χωριστά

το Γέρμα και το Ματαπά /του Τσιμπιδάρου το παιδί / και τους Πετροπουλάκηδες/

όπου εμείνασι φρουροί / αιώνιοι και σιωπηλοί / στα φρούρια της λευτεριάς  /  στα Μακεδονικά χωριά».

(Απόσπασμα  από μοιρολόϊ που αυτοσχεδίασε  μια αγράμματη

Μανιάτισα  με το άκουσμα της είδησης για το θάνατο του ήρωα Π.Μελά ) [6]

Η ίδρυση του Μακεδονικού Κομιτάτου και η Προετοιμασία του Μακκεδονικού Αγώνα.

        Η Βουλγαρία και πριν από το 1903 επανειλημμένα προσπάθησε να αλλοιώσει με κάθε μέσο τον ελληνικό εθνικό χαρακτήρα της Μακεδονίας . Το χρόνο όμως αυτό ιδρύει σε συνεργασία με την Βουλγαρική ηγεσία, το Βουλγαρικό Μακεδονικό Κομιτάτο  για τον καλλίτερο συντονισμό της επίτευξης του σκοπού της . Για την αντιμετώπιση του ορατού και συστηματικά πλέον οργανωμένου βουλγαρικού κινδύνου, δραστηριοποιούνται δύο διαπρεπείς Μανιάτες, δημοσιογράφοι και διευθυντές εφημερίδων: ο Δημήτρης Καλαποθάκης (ΕΜΠΡΟΣ) και Ο Πέτρος Κανελλίδη (ΚΑΙΡΟΙ).

       Ο  Δ. Καλαποθάκης  γεννήθηκε στην Αρεόπολη της Μάνης το 1862.. Με την αρθρογραφία του για το Μακεδονικό ζήτημα, με το ψευδώνυμο «Μακεδονικός», επηρέαζε τη κοινή γνώμη και είναι αυτός που συνέστησε  (Ιστορία  του ΕλληνικούΈθνους τ.ΙΕ σ 235 ), μαζί με άλλους, στις 22 Μαΐου 1904 το «Μακεδονικό Κομιτάτο» [1,2,3,4,5 ]  την οργάνωση που έστησε τον ένοπλο Μακεδονικό Αγώνα, με έδρα στην Αθήνα,  στα γραφεία της εφημερίδας «Εμπρός». Ο Καλαποθάκης  ανέλαβε την προεδρεία  του Κομιτάτου και ταυτόχρονα ήταν και  διευθυντής του «Εμπρός».

     Ο Π. Κανελλίδης γεννήθηκε στο Κουτήφαρι (Θαλάμες) της  Μάνης   το 1848. Είχε διακριθεί  ως εθελοντής στη Κρήτη το 1869 στο σώμα του μανιάτη Δημήτρη Πετροπουλάκη. Γίνεται μέλος του Κομιτάτου και συγκεκριμένα της πρώτης οργανωτικής επιτροπής αυτού.

    Μέλη του κομιτάτου ήταν πολλοί επιφανείς Έλληνες όπως οι: Ν. Πολίτης καθηγητής πανεπιστημίου, Ιωάννης Ράλλης, Πέτρος Σαρόγλου κλπ

  

  Οργάνωση του Αγώνα

         Ο Καλαποθάκης, που ως δημοσιογράφος και ως άνθρωπος,  είχε την καθολική εκτίμηση κράτους και λαού, κρατάει ουσιαστικά στα χέρια του το σχεδιασμό του Αγώνα στο κέντρο [5,σ 169-170). Οργανώνει τα αντάρτικα σώματα και τα αποστέλλει στη Μακεδονία, αλληλογραφεί και συντονίζει και ενημερώνει την Κυβέρνηση   για τον Αγώνα . Στο γραφείο του γίνονται οι στρατολογήσεις και η οργάνωση σε σώματα  των εθελοντών και φυσικά των Μανιατών εθελοντών.

       Αυτός κρατά στα στιβαρά χέρια του τον αγώνα, στην Αθήνα, ενώ επιτόπου παρακολουθεί την κατάσταση με την άγρυπνη φροντίδα του ο Λάμπρος Κορομηλάς, που διορίστηκε από την Κυβέρνηση  ,επίτηδες , πρόξενος της Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη.

       Ο Καλαποθάκης με το «Μακεδονικό Κομιτάτο» διορίζει,( Ιστορία του Ελ Εθν τ. ΙΕ ´ σ.239 )  τον Αύγουστο του 1904, τον ανθυπολοχαγό Παύλο Μελά[4], αρχηγό των περιφερειών Μοναστηρίου και Καστοριάς, και εκείνος , ο εθνομάρτυρας ,εισέρχεται  στην Μακεδονία τη νύχτα της 27/28 Αυγούςτου 1904  με 35 άντρες!

      Σ' όλα τα ελληνικά προξενεία αποσπάστηκαν αξιωματικοί του στρατού και δημιούργησαν ένα θαυμάσιο δίκτυο συνεργατών και αγωνιστών. Στόχος τους ήταν η εξουδετέρωση της βουλγαρικής και ρουμανικής προπαγάνδας, η εμπιστευτική αλληλογραφία, η κατασκοπεία, η μεταφορά τραυματιών, η τροφοδοσία των Ελλήνων ανταρτών και γενικά η υπεράσπιση του ελληνικού στοιχείου.

     Με άλλα λόγια στο στάδιο αυτό καταρτίζεται ένα εκπληκτικό δίκτυο επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών σε όλη τη Μακεδονία , επανδρωμένο από πανάξιους Έλληνες αλλά και παρά πολλούς Μανιάτες [ 1,2,3 ] .Ενδεικτικά αναφέρονται  :

        Ο Κυριάκος Ταβουλάρης, ανθυπασπιστής του πυροβολικού που υπηρετεί στο προξενείο Θεσσαλονίκης με το ψευδώνυμο «Κατσανός» . Ο Ιωάννης Ζαγοριανάκος (καπετάν Ζάγρας) ως πράκτορας στη Προσοτσάνη, Καβάλα, Δεδέγαετς και Κωνσταντινούπολη.  Ο Μιχαήλ Αναγνωστάκος (καπετάν Ματαπάς), ως ηγούμενος στη Μονή Όσσιανης (Αρχαγγέλου) με το ψευδώνυμο Παπαχρήστος. Ο Ιωάννης Δεμέστιχας (καπετάν Νικηφόρος), ως παραγγελιοδόχος στη Θεσσαλονίκη  . Παρά πολλοί από αυτούς και από τους λοιπούς πανάξιους  Έλληνες ,όταν η ανάγκη του αγώνα το επέβαλε, ανέλαβαν ένοπλη δράση με τα αντάρτικα σώματα.

Ο θάνατος του Π.Μελά.

    Στις 13 Οκτ. του 1904  ο Π. Μελάς σκοτώθηκε στην Στάτιστα από το Τουρκικό στρατό , προδοθείς από τους Βουλγάρους. Η αγγελία του θανάτου του Π.Μελά έγινε το προσάναμμα για να φουντώσει η πυρκαγιά που ξύπνησε και σφυρηλάτησε την εθνική συνείδηση όλων των Ελλήνων ,και έδωσε αφορμή να γίνει ευρύτερα γνωστός ο Μ.Α • ο ηρωικός θάνατός του έγινε εγερτήριο σάλπισμα και εθνικό προσκλητήριο για την σωτηρίαν της Μακεδονίας.

   ΟΙ άνδρες ,που πολεμούσαν,  ήδη στη Μακεδονία  ζητούσαν εκδίκηση για το θάνατο του παλικαριού και η προσέλευση εθελοντών από όλα τα μέρη της Ελλάδας πολλαπλασιάστηκε. Από αυτό το εθνικό προσκλητήριο δεν ήταν δυνατόν να λείψουν τα «σπαρτιατόγκονα» όπως αποκαλεί τους Μανιάτες ο Σαράντος Καργάκος [6].

Οι Μανιάτες στη  Διεξαγωγή του Μακεδονικού Αγώνα

  Οι  Μανιάτες Καπεταναίοι -Μακεδονομάχοι που ,μαζί με τους ντόπιους και από άλλες περιοχές της Ελλάδας καπετανέους ,έδρασαν στις περιοχές της Μακεδονίας είναι παρά πολλοί . Λόγω χώρου θα αναφερθούν ελάχιστοι από αυτούς.

Στη Κεντρική Μακεδονία

      Ο Μιχαήλ Αναγνωστάκος (καπετάν Ματαπάς),από τη Χαριά του Πύργου Διρού ,ήταν Ανθλγός

 Π/Β και τον Απρίλιο του 1905 στάλθηκε από το Μ.Κ στη Κεντρική Μακεδονία .Αφού ως ζωέμπορος διέσχισε όλη την Κ.Μ και μελέτησε την κατάσταση , τελικά ζήτησε και ανέλαβε αρχηγός εθελοντικού σώματος στο  Λαγκαδά, στη Γουμένιτσα, στη λίμνη Γιαννιτσών, στη Χαλκιδική, στον Όλυμπο,  στην Πιερρία . Έπεσε μαχόμενος αργότερα στη Μάχη του Λαχανά.

     Εκτός από τον Κ. Ματαπά στην περιοχή αυτή της Μακεδονίας πολέμησαν και πολλοί άλλοι Μανιάτες.

 Ανατολική Μακεδονία(Μερικοί από αυτούς που έδρασαν σε αυτή την περιοχή ήταν):

. Αντώνης Βλαχάκης (καπετάν Λίτσας) στα Καστανοχώρια, σκοτώθηκε στην Οσνίτσανη στις 7/5/1906. Λεωνίδας Πετροπουλάκης (καπετάν Λεωνίδας) σκοτώθηκε και αυτός στον ίδιο τόπο και την ίδια μέρα . Γρηγόρης Φαληρέας (καπετάν Ζάκας)  στην Καστοριά, στο Βογατσικό,στα  Καστανοχώρια, στην Πτολεμαΐδα, και στα Γρεβενά, επέζησε ,πολυτραυματίας .

Νικόλαος Τσοτάκος (καπετάν Γέρμας) στο Καλογερικό, σκοτώθηκε  στις 16 Ιουλίου 1907 στη Λόσνιτσα. Θεόδωρος Μαντούβαλος (καπετάν Ταΰγετος)  πολυτραυματίας στο Καλογερικό ,πολέμησε σε όλους τους μετέπειτα εθνικοαπελευτερωτικούς αγώνες .

Λίμνη Γιαννιτσών[ 8 ] (Μερικοί από αυτούς που έδρασαν σε αυτή την περιοχή ήταν) :

Κωνσταντίνος Μπουκουβάλας (καπετάν Πετρίλος), ο Μιχαήλ Αναγνωστάκος (καπετάν Ματαπάς) ο Παναγιώτης Παπατσανετέας (καπετάν Παναγιώτης) ο Παρασκευάς Ζερβέας (καπετάν Παρασκευάς) ο Νικόλαος Μαντούβαλος (καπετάν Νίκος), ο Ιωάννης Δεμέστιχας (καπετάν Νικηφόρος) και πολλοί άλλοι .

   Τους Μανιάτες και μη καπετάνιους  πλαισίωσαν εθελοντικά πολλοί Μανιάτες( και μη) υπαξιωματικοί,  ως υπαρχηγοί, οπλαρχηγοί ή ομαδάρχες . Όπως  οι οπλαρχηγοί Κ. Ταβουλάρης, Β. Μπουτσικάρης, Β. Στρατάκος, Π. Τζανάκος  και πολλοί άλλοι Μανιάτες Επιλοχίες, Λοχίες, Ενωμοτάρχες ,απλοί στρατιώτες και πολίτες

  Από όλους αυτούς τους προαναφερθέντες και τους λοιπούς ,που λόγω χώρου δεν αμαφέρονται , άλλοι σκοτώθηκαν ,και άλλοι έζησαν ως πολυτραυματίες ή ικανοί για δράση . Οι επιζήσαντες και δυνάμενοι   , όπως έκαναν και στο Μ.Α. , έσπευσαν εθελοντικά, από τους πρώτους να ενισχύσουν τους νέους αγώνες της πατρίδας (Βαλκανικοί πόλεμοι, Βορειοηπειρωτικό, Μ. Ασία)!

   Η συμμετοχή των Μανιατών όπως και των λοιπών Ελλήνων από όλα τα μέρη της ελεύθερης τότε Ελλάδας που έσπευσαν να βοηθήσουν του Μακεδόνες  υπόδουλους αδελφούς ήταν εθελοντική και όπως γράφει ο Γ.Γιαννακάκος –Ράζελος στον πρόλογο του βιβλίου του [1] «Οι εθελοντικοί αγώνες διατην Ελευθερίαν , εγκλείουν ύψος αυταπαρνήσεως και Πατριωτισμόν ιδιαίτερον και συγκινούν περισσότερον…»

        Κλείνοντας αυτό το κείμενο νομίζω ότι ο καλλίτερος επίλογος θα ήταν η παράθεση του παρακάτω αποσπάσματος του μανιάτικου μοιρολογιού  για το λοχαγό Ταβουλάρη που σκοτώθηκε στη Μάχη του Σκρα.[6]

«Να βρεις παπόρι για να μπεις/ παπόρι να παρκαριστείς, / καημένε μου , να πας στον Σκρα ,/σ’ αυτά τα α έρημα βουνά , /

θε να ρωτήσεις στα χωριά,/ για Ταβουλάρη λοχαγό ./

Άκου Χρυσέ , συμπέθερε/ πες΄ του να κάθεται ‘κειδά /και να φυλάη το σύνορο !» .

    Τι άλλο μπορει να σημαίνει η τελευταία αράδα  εκτός από το «φυλάτειν Θερμοπύλας [6];

ΟΙ ιδρυτές του  Ελληνικού Μακεδονικού Κομιτάτου  και οι πανάξιοι  Έλληνες που συμμετείχαν με οποι-οδήποτε  τρόπο στον ηρωικό ΜΑ ,μας προστάζουν ...να προσέχουμε την Μακεδονία σαν τα μάτια μας!

    Ας τους  θυμόμαστε  με ανείποτο θαυμασμό και ας   τους μνημονεύουμε πάντοτε   με ευγνωμοσύνη !

Βιβλιογραφία

1.  Γ.Α . Γιαννακάκου- Ραζέλου : «Οι εθελοντικοί αγώνες της Μάνης δια την Ελευθερίαν,

     Κρήτη-Θεσσαλία-Μακεδονία-Ήπειρος», Αθήνα 1950.

2.  .Δικαίου Βαγιακάκου :«Η συμβολή της Μάνης εις τον Μακεδονικό Αγώνα 1904-1908»,

      Αθήνα 1904-Σύλλογος Προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων.

3.  Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού του ΓΕΣ: (Μακεδονικός Αγών 1903-1904, Θεσσαλονίκη

     1975).[Σελίδες 230 έως 350 ]

1.    Ιστορία του Ελληνικού Έθνους ,τ.ΙΔ΄ Εκδοτική Αθηνών Α.Ε 1977.[Σελ 100 έως 300].

5.    Γιώργος Φτέρης : Μάνη πατίδα μου……..

6.    Σαράντος Καργάκος ,Ομιλία 10/08/1996,στο Φλομοχώρι του Κότρωνα της Α.Μάνης

        «Οι Μανιάτες Μακεδονομάχοι απαντουν στην προσβολή του Αλεξάνδρου (www.kargakos.gr)

7.      O Ιστότοπος (web site) : www.mani.org.gr.  8 . Π. Δέλτα. <<Τα μυστικά του Βάλτου >>

 

                                                                Δαβάκης

, ο Ήρωας της Πίνδου.

                    (Η Γενιά του 40 και η Μεταπολίτευση)

                                                                                                                Γράφει

                                                                                                                Ο Γ.Π.Νικολινάκος

                                                                                                               Υπτγος (ΕΑ)                                                                                                                                                                                                                  ​                                                                                                                                                                      

​

« Πέρα από τον πάταγο των αυτοκρατοριών που γκρεμίζονται, θ’

πομείνει ν’ ακούγεται μέσα στον αποκαμωμένο κόσμο ,λιανό

και    κρυστάλλινο, ερημικό κι’ άτρεμο ,το εωθινό που σήμανε η

σάλπιγγα πάνω στον ελληνικό βράχο μια φθινοπωρινή αυγή.»

Άγγελος Τερζάκης

            Ήλθε ο Οκτώβριος και η πατρίδα σκεπάζεται από ένα βαρύ και κατάμαυρο σύννεφο τριτοκοσμικής μπόχας. Η υποτέλεια και η παρακμή της πολιτικής τάξης που οδήγησε στην  οικονομική κρίση δεν αφήνουν χώρο και χρόνο στην τηλοψία των εργολάβων  ή στηνδημόσια τηλοψία και ραδιοφωνία- που κουμαντάρεται κυρίως από την παρακμιακή αριστερά και δευτερευόντως από την μιμητική και  ενοχική «δεξιά» του Κολωνακίου-- να γίνουν «θέματα» :  μνήμες και πρόσωπα που έχουν σχέση με την ένδοξη ιστορία και την αξιοπρέπεια της χώρας μας.  

      Μέσα λοιπόν σ ΄αυτήν την ζοφερή πραγματικότητα  είναι βέβαιον ότι τίποτα θα ειπωθεί  για τον Μανιάτη Ήρωα Κωνσταντίνο Δ. Δαβάκη (έναν από τις χιλιάδες ήρωες του 40).

      Δρασκελίζοντας το βούρκο της σημερινής παρακμής , θεωρήσαμε υποχρέωση και καθήκον μας απέναντι στην ιστορία και στις γενιές του 1930 και 1940 να κάνουμε ένα μικρό αφιέρωμα-μνημόσυνο σε αυτόν το Μανιάτη Ήρωα , τιμώντας  στο πρόσωπό του ,εκτός από τον ίδιο και τις 25.000 νεκρούς του Ελληνοϊταλικού και Ελληλογερμανικού πολέμου.

        Γιατί ήταν Ήρωας

Ο περιορισμένος χώρος της Εφημερίδας και η αναρμοδιότητά μας  δεν μας επιτρέπουννα κάνουμε στρατιωτική ανάλυση της δράσεως του και γι ΄αυτό θα παραθέσουμε μερικά από όσα είπαν και έγραψαν οι πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης:

(1) O Δ. Πιτσίκας ,Αντιστράτηγος Διοικητής Τ Σ Δ Μ : « Η προσωπική μου γνώμη δια τον Διοικητήν του Αποσπάσματος Συνταγματάρχην Δαβάκην Κ. είναι ότι έδωσε την πρώτην νίκην της Πίνδου.​.................................................................................... 

              Είναι επί πλέον ήρως , γιατί  Διοικητής ών Αποσπάσματος , ετέθη επικεφαλής μιας Διλοχίας την κρισιμωτέραν στιγμήν , ανακαταλαβών το ύψωμα Προφήτης Ηλίας Φούρκας ,τραυματισθείς σοβαρώς υπό φορητών όπλων-»

       

            (2) O Δ.Καθενιώτης  Πρόεδρος Συμβουλίου Αποστράτων Αντιστρατήγων: «Και ο μεν ηρωϊκός Συν)ρχης Δαβάκης ενσάρκωσεν εν τω ατόμω του όλον τον αγώνα της Πίνδου .Προς τούτο ,διέθεσε κατ’ αρχάς άπασαν την ψυχήν του και όλην τη ζωτικότητά του εις το να αναπληρώσει εντός της τελευταίας διμηνίας πάν ό,τι δεν εγένετο καθ’άπασαν την διάρκειαν διετίας ολοκλήρου.

            Εν συνεχεία ,τας μεν αμυντικάς επιχειρήσεις διήυθυνε κατά τρόπον αριστουργιματικόν ...............,τας δε επιθετικάς μετά τόσης ορμής και αυταπαρνήσεως , ώστε εδέχθη –Συνταγματάρχηςαυτός-να τεθή επικεφαλής μιας διλοχίας και μόνον ,αποτελών μοναδικόν παράδειγμα  καθ’ όλην την πολεμικήν περίοδον » (2)

          (3) H Εφημερίδα  Christian Science Monitor ,της 4/11/1940: « Το θέαμα των ολίγων Ελλήνων πατριωτών που συγκρατούν και απωθούν τα στρατεύματα της μεγάλης φασιστικής Ιταλίας έχει τόση εξαιρετική σημασία , ώστε να δύναται να πει  κανείς χωρίς δισταγμό ότι ίσως εκεί πάνω στα βουνά της Ηπείρου ,κρίνεται η τύχη του όλου πολέμου »(3)

            (4) Ο Σ. Μελάς έχει χαρακτηρίσει τον Κωνσταντίνο Δαβάκη ως "μοναδική σύνθεση προσόντων που σπάνια πάνε μαζί: Σπουδαίος 'τρουπιέ', όπως λένε οι Γάλλοι, πολέμαρχος, καπετάνιος με καρδιά βουνό, αισιοδοξία τρελή, θάρρος απροσπέλαστο, διοικητής ασύγκριτος, χέρι δυνατό, θέληση αλύγιστη, αλλά και ιδιοφυία στρατηγική, κάτοχος του εδάφους όσο λίγοι διοικητές στρατευμάτων. Ακούραστος μελετητής και γνώστης βαθύτατος της τέχνης του πολέμου, πρωτεύων στις ξένες πολεμικές Ακαδημίες, δάσκαλος αξιωματικών σπάνιος, συγγραφεύς στρατιωτικός πρωτότυπος και πρωτοπόρος - ολόκληρη βιβλιοθήκη τα έργα του - μοναδικός ιχνηλάτης των 'τακτικών καταστάσεων', ξάστερος στην κρίση, ευφάνταστος και γοργότατος στη σύλληψη του σχεδίου κι εκτελεστής άμεσος, μεγάλος μαέστρος του ελιγμού, επίμονος και παράφορος στον αγώνα".(4)

   

​ Ποιος ήταν ο Κ. Δαβάκης

Γεννήθηκε το 1897 στο μικρό χωριό Κεχριάνικα της Δυτικής Μέσα Μάνης.  Ήταν πρωτότοκος γιος του δασκάλου Δικαίου Ντάβου Δαβάκη. Το 1770, περίπου είχαν εγκατασταθεί στα Κεχριάνικα οι πρόγονοί του . Οι παλαιότεροι πρόγονοι του κατοικούσαν στην περιοχή του ιστορικού Πολυάραβου , οι οποίοι αναγκάσθηκαν από τους Τούρκους να εκπατρισθούν. Ο μικρότερος , με το όνομα Ντάβος, κατέφυγε στην ελεύθερη Μέσα Μάνη . Από το Ντάβος προήλθε το Νταβάκης και Δαβάκης.

Πήγε στο Δημοτικό σχολείο της Κίττας (διπλανού χωριού ) σε ηλικία 5 ετών , το 1906 γράφτηκε στο Σχολαρχείο Κίττας και σε ηλικία δέκα ετών του δόθηκε η αφορμή ότι έπρεπε να γίνει αξιωματικός !

          - Να πως περιγράφει ο ίδιος το συμβάν… (5)

« Η μεγαλυτέρα ανάμνησις της παιδικής  μου ηλικίας ήταν το 1907 . Οκαπετάν Γέρμας (Ανθυπολοχαγός Τσοτάκος από την Κίττα της Μάνης ) είχε σκοτωθεί στα Μακεδονικά . Ένα μεσημέρι , ο πατέρας μου έφερνε την εφημερίδα στη Ρούγα του χωριού και την εδιάβαζε. Ήμουνα τότε 10χρονών.......το παιδικό μυαλό μου δούλεψε και .....Από τότε μου γεννήθηκε η ιδέα να μπώ στη Σχολή των Ευελπίδων , να γίνω Αξιωματικός !.......».

Το 1909 γράφηκε στο  4ον  Γυμνάσιο Αθηνών. Το 1912 μεταγράφηκε στο Γυμνάσιο Γυθείου  από το οποίο πήρε απολυτήριο τον Ιούνιο  του 1913, και το Σεπτέμβριο εισήλθε στην Σχολή των Ευελπίδων (από την οποία αποφοίτησε ως ανθυπολοχαγός πεζικού, την 1η Οκτωβρίου του 1916) .Φοίτησε  στην Ανωτάτη Σχολή Πολέμου της Αθήνας, και στο Παρίσι(γαλλική Στρατιωτική Σχολή Αρμάτων).

Έλαβε μέρος στο Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όπου διακρίθηκε για την τόλμη και την ανδρεία του στο μακεδονικό μέτωπο (μάχες Σκρα και Δοϊράνης), όπου ,  όμως, η υγεία του βλάφτηκε σοβαρά από την επίδραση των ασφυξιογόνων αερίων.

Το 1918 προήχτηκε σε λοχαγό επ' ανδραγαθία.

Έλαβε μέρος και στη Μικρασιατική Εκστρατεία όπου το 1921 διακρίθηκε στη μάχη των υψωμάτων του Αλπανός, και τιμήθηκε με το Χρυσό Αριστείο Ανδρείας.

Στο διάστημα μεταξύ 1922 και 1937 υπηρέτησε ως επιτελάρχης της 2ης Μεραρχίας και του 1ου Σώματος Στρατού, φοίτησε και δίδαξε σε στρατιωτικές σχολές και συνέγραψε διατριβές για τη στρατιωτική ιστορία και την τακτική των τεθωρακισμένων. Το 1931 πήρε το βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Στις 30 Δεκεμβρίου του 1937 και μετά από μεγάλες αναρρωτικές άδειες, αποστρατεύθηκε για λόγους υγείας και τέθηκε σε πολεμική διαθεσιμότητα.

   Η δράση του στην Πίνδο.

    Όταν, τον Αύγουστο του 1940, συντελέστηκε η μερική επιστράτευση, ο Δαβάκης ανακλήθηκε στην ενεργό υπηρεσία και τοποθετήθηκε διοικητής του 51ου Συντάγματος Πεζικού και στη συνέχεια του Αποσπάσματος Πίνδου (αποτελούμενου από το 51ο ΣΠ υπό άλλον διοικητή και διάφορες μικρομονάδες) το οποίο είχε ως έδρα το Επταχώρι Πίνδου. 

      Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου του 1940, οπότε εκδηλώθηκε η ιταλική εισβολή, ο Δαβάκης αντιμετώπισε την 3η Ιταλική Μεραρχία Αλπινιστών ΤΖΟΥΛΙΑ με ένα απόσπασμα 2.000 ανδρών, υπό τις εντολές και τις οδηγίες του Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας. Η τακτική του σε ολόκληρη την έκταση της ζώνης ευθύνης του (35 χιλιόμετρα) ήταν αμυντική, και μάλιστα έκανε υποχρεωτικό ελιγμό, αναμένοντας ενισχύσεις. Την 1η Νοεμβρίου 1940, οπότε έφτασαν οι ενισχύσεις που περίμενε ο Δαβάκης, οι ελληνικές δυνάμεις έκαναν αντεπίθεση και κύκλωσαν τις ιταλικές, που αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν. Κατά την αντεπίθεση αυτή, και συγκεκριμένα την 6η ημέρα από την έναρξη των επιχειρήσεων, στον Προφήτη Ηλία Κάντσικου (μετέπειτα Δροσοπηγής), ο Δαβάκης τραυματίστηκε στο στήθος.

       Στον αξιωματικό που τον πλησίασε για να του παρέξει τις πρώτες βοήθειες πρόσταξε, μαζεύοντας όσες δυνάμεις τού 'μεναν ακόμα: "Άσε με εμένα, πες με πεθαμένο! Και κοίτα να μη σου πάρουν τις θέσεις! Τράβα!" Στη συνέχεια τον μετέφεραν αναίσθητο με το φορείο στο Επταχώρι. Ο τραυματισμός του σε συνδυασμό με την παλαιά στηθική του νόσο επέβαλε την αναγκαστική αποχώρησή του  από το μέτωπο. Τον αντικατέστησε ο τότε ταγματάρχηςΙωάννης Καραβίας,   ο οποίος ύστερα από σκληρό αγώνα κατόρθωσε να αποκρούσει τους Ιταλούς της επίλεκτης ιταλικής μεραρχίας «Τζούλια».

               Αυτή ήταν η πρώτη ελληνική νίκη κατά τη μάχη της Πίνδου. Η νίκη του αποσπάσματος του Δαβάκη είχε αποφασιστική σημασία στην έκβαση του πολέμου. Μάλιστα θεωρήθηκε η πρώτη ήττα του άξονα. Η επιτυχία του Δαβάκη συνίσταται "στην άμεση διάγνωση ενός τακτικού λάθους, που έκανε ο Ιταλός μέραρχος να προχωρήσει γοργά προς τη Σαμαρίνα, χωρίς να καλύψει το πλευρό της φάλαγγάς του". Ο Δαβάκης το είδε αμέσως και από τη δεύτερη μέρα του σκληρού αγώνα ήταν σίγουρος ότι χάρη σ' αυτό το λάθος "θα μάντρωνε τους Ιταλούς".

Κατά τον Δεκέμβριο του 1942 συνελήφθη από τις Ιταλικές αρχές κατοχής μαζί με πολλούς διακεκριμένους αξιωματικούς και ομοβάθμιους του διοικητές, λόγω τηςαντιστασιακής του  δράσης. Οι Ιταλοί ,στο λιμάνι της Πάτρας, τους  επιβίβασαν στο ατμόπλοιο ''Πόλις της Γένοβα'' για να μεταφερθούν σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως στην Ιταλία. Το πλοίο όμως τορπιλίστηκε από συμμαχικό υποβρύχιο και βυθίστηκε στα ανοιχτά των νότιων αλβανικών ακτών, με αποτέλεσμα να πνιγούν οι επιβαίνοντες(Ιανουάριος 1943).Το πτώμα του Δαβάκη αναγνωρίστηκε , και ετάφη στον Αυλώνα.

Μεταπολεμικά, τα οστά του διακομίστηκαν και τάφηκαν στην Αθήνα ,στην Καλλιθέα..

          Ο Κωνσταντίνος Δαβάκης υπήρξε από τους πρωτοπόρους της ιδέας της μηχανοκίνησης του πεζικού και της χρησιμοποίησης αρμάτων ως κύριου όπλου για τη διάσπαση και καταδίωξη του εχθρού, καθώς πρόκρινε την ευελιξία των μηχανοκίνητων μονάδων έναντι της γραμμής οχυρών. Έγραψε αρκετά στρατιωτικά έργα, μεταξύ των οποίων και το βιβλίο «Ο πόλεμος του μέλλοντος» (1939).

Απόδοση τιμών 

Μετά τον θάνατό του η Ακαδημία Αθηνών τού απένειμε το αργυρό μετάλλιο της αυτοθυσίας, ενώ στον δήμο της Καλλιθέας υπάρχει πλατεία με το όνομά του και μια προτομή του. Οδοί, προτομές και ανδριάντες του ήρωα υπάρχουν και στην Ήπειρο.

Η γενιά του Δαβάκη και οι « γενιές της Μεταπολίτευσης».

  Ο Δαβάκης είναι ένας-ίσως από τους πλέον διακεκριμένους  - από τους πολλούς πανάξιους εκπροσώπους της γενιάς  του πολέμου ,της γενιάς του 40, που  ήταν μια γενιά αξιοθαύμαστη. Μια γενιά, η οποία κέρδισε τον παγκόσμιο θαυμασμό. Αντιστάθηκε γενναία σε μια αυτοκρατορία και νίκησε. Θυσιάστηκε για την ελευθερία της και κέρδισε. Άφησε την Ελλάδα μεγαλύτερη από ποτέ. Κέρδισε με το αίμα της και την επανένωση με τα Δωδεκάνησα. Η γενιά αυτή μαζί με εκείνες του 50 και  60 άφησαν την Ελλάδα στους επόμενους στη μεγαλύτερή της μορφή υλική ,πνευματική , ηθική  και κυρίως υπερήφανη και αξιοπρεπή.

  Οι « γενιές της Μεταπολίτευσης » , και κυρίως αυτή που αυτοαποκαλείται «Γενιά του Πολυτεχνείου» -της οποίας ανίκανοι και  «δοτοί» εκπρόσωποί της,  με τον ένα ή άλλο τρόπο, μας κυβερνούν ακόμα - είναι αυτή  που χρεοκόπησε την πατρίδα . Η γενιά, αυτή που,αφού συμμετείχε σε ένα πρωτοφανές πλιάτσικο του πλούτου και του ιδρώτα του σκληρά εργαζόμενου λαού της ,για τριάντα και πλέον χρόνια , αφήνει πίσω της "συντρίμμια". Η γενιά, η οποία μας έβαλε στο ΔΝΤ. Η γενιά, η οποία παρέδωσε το ελληνικό κράτος σε ξένους«κατακτητές». Η γενιά, η οποία κληρονόμησε τα πάντα και αφήνει στους κληρονόμους της μόνον χρέη. Όχι απλά δεν αφήνουν ως γενιά τίποτε ως "κληρονομιά" για τους επόμενους, αλλά υποθηκεύουν τα πάντα εις βάρος όλων των μελλοντικών γενιών. Κατέστρεψαν ό,τι παρέλαβαν και άρα τις διαδοχικές κληρονομιές πολλών γενιών Ελλήνων και ταυτόχρονα "κληροδοτούν" απίστευτα χρέη στους επόμενους. Και ακόμα, και κυρίως , κατέστρεψαν  τοπνευματικό , ηθικό , και κοινωνικό υπόστρωμα και βάθρο της ελληνικής κοινωνίας.

    Η γενιά του Δαβάκη οδήγησε την Ελλάδα σε βουνοκορφές δόξας , υπερηφάνειας  και αξιοπρέπειας και η γενιά του Πολυτεχνείου στα βάραθρα της  ατίμωσης  και της διεθνούς«ξεφτίλας»…Αντί για Δαβάκηδες  σήμερα έχουμε … Άκηδες.  Δυστυχώς !!!

.

Παραπομπές:

(1) Ι.Δ. Πιτσίκας ,Αντιστράτηγος Διοικητής Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας(Επιστολή καταχωρημένη στο Βιβλίο Δαβάκης Πίνδος : Ι.Δ Βερνάρδος  ,Έκδοση Δημητράκου ,)