Ο Ήρωας Μανιάτης Κ.Δ.Δαβάκης και η Πίνδος

« Πέρα από τον πάταγο των αυτοκρατοριών που γκρεμίζονται, θ’ απομείνει ν’ ακούγεται μέσα στον αποκαμωμένο κόσμο ,λιανό και κρυστάλλινο, ερημικό κι’ άτρεμο ,το εωθινό που σήμανε η σάλπιγγα πάνω στον ελληνικό βράχο μια φθινοπωρινή αυγή.»
Άγγελος Τερζάκης*
Πριν από λίγες μέρες εορτάσαμε την Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 . πολλά γράφηκαν ,πολλά ειπώθηκαν και προβλήθηκαν στα ραδιόφωνα και στις τηλεοράσεις , αλλά τίποτα δεν γράφηκε , δεν ακούστηκε και δεν ειδώθηκε για τον Μανιάτη Ήρωα Κωνσταντίνο Δ. Δαβάκη από τα Κεχριάνικα της αποσκερής Μέσα Μάνης. Ξεπερνώντας τις όποιες μικρόψυχες σκοπιμότητες της εποχής μας ,θεωρήσαμε υποχρέωση και καθήκον μας απέναντι στην ιστορία να κάνουμε ένα μικρό αφιέρωμα-μνημόσυνο σε αυτόν το Μανιάτη Ήρωα , τιμώντας στο πρόσωπό του εκτός από τον ίδιο ,τους τριακοσίους και πλέον Λακωνομανιάτες που θυσιάσθηκαν στον Β΄ΠΠ και κυρίως τις 25.000 νεκρούς του Ελληνοϊταλικού και Ελληλογερμανικού πολέμου

Γιατί ήταν Ήρωας
Ο περιορισμένος χώρος της Εφημερίδας δεν μας επιτρέπει να κάνουμε στρατιωτική ανάλυση της δράσεως του και γι ΄αυτό θα παραθέσουμε μερικά από όσα είπαν και έγραψαν οι πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης:
« Η προσωπική μου γνώμη δια τον Διοικητήν του Αποσπάσματος Συνταγματάρχην Δαβάκην Κ.είναι ότι έδωσε την πρώτην νίκην της Πίνδου.
....................................................................................
Είναι επί πλέον ήρως , γιατί Διοικητής ών Αποσπάσματος , ετέθη επικεφαλής μιας Διλοχίας την κρισιμωτέραν στιγμήν , ανακαταλαβών το ύψωμα Προφήτης Ηλίας Φούρκας ,τραυματισθείς σοβαρώς υπό φορητών όπλων»(1)

«Και ο μεν ηρωϊκός Συν)ρχης Δαβάκης ενσάρκωσεν εν τω ατόμω του όλον τον αγώνα της Πίνδου .Προς τούτο ,διέθεσε κατ’ αρχάς άπασαν την ψυχήν του και όλην τη ζωτικότητά του εις το να αναπληρώσει εντός της τελευταίας διμηνίας πάν ό,τι δεν εγένετο καθ’άπασαν την διάρκειαν διετίας ολοκλήρου.
Εν συνεχεία ,τας μεν αμυντικάς επιχειρήσεις διήυθυνε κατά τρόπον αριστουργιματικόν ...............,τας δε επιθετικάς μετά τόσης ορμής και αυταπαρνήσεως , ώστε εδέχθη –Ταξίαρχος αυτός-να τεθή επικεφαλής μιας διλοχίας και μόνον ,αποτελών μοναδικόν παράδειγμα καθ’ όλην την πολεμικήν περίοδον » (2)

« Το θέαμα των ολίγων Ελλήνων πατριωτών που συγκρατούν και απωθούν τα στρατεύματα της μεγάλης φασιστικής Ιταλίας έχει τόση εξαιρετική σημασία , ώστε να δύναται να πει κανείς χωρίς δισταγμό ότι ίσως εκεί πάνω στα βουνά της Ηπείρου ,κρίνεται η τύχη του όλου πολέμου »(3)

Ποιος ήταν ο Κ. Δαβάκης

Γεννήθηκε το 1897 στο μικρό χωριό Κεχριάνικα .Ήταν πρωτότοκος γυιός του δασκάλου Δικαίου Ντάβου Δαβάκη και της Σοφίας ,το γένος Οικονομίδη. Το 1770 περίπου είχαν εγκατασταθεί στα Κεχριάνικα οι πρόγονοί του , προερχόμενοι από το χωριό Λιοντάκι. Οι παλαιότεροι πρόγονοι του κατοικούσαν στην περιοχή του ιστορικού Πολυάραβου , οι οποίοι αναγκάσθηκαν από τους Τούρκους να εκπατρισθούν. Ο μικρότερος , με το όνομα Ντάβος κατέφυγε στην ελεύθερη Μέσα Μάνη . Από το Ντάβος προήλθε το Νταβάκης και Δαβάκης.
Πήγε στο Δημοτικό σχολείο της Κίττας σε ηλικία 5 ετών , το 1906 εισήχθηκε στο Σχολαρχείο Κίττας και σε ηλικία δέκα ετών του δόθηκε η αφορμή ότι έπρεπε να γίνει αξιωματικός .
Να πως περιγράφει ο ίδιος το συμβάν… (4)
« Η μεγαλυτέρα ανάμνησις της παιδικής μου ηλικίας ήταν το 1907 . Οκαπετάν Γέρμας (Ανθυπολοχαγός Τσοτάκος) είχε σκοτωθεί στα Μακεδονικά . Ένα μεσημέρι .ο πατέρας μου έφερνε την εφημερίδα στη Ρούγα του χωριού και την εδιάβαζε. Ήμουνα τότε 10 χρονών...................................το παιδικό μυαλό μου δούλεψε και ...........Από τότε μου γεννήθηκε η ιδέα να μπώ στη Σχολή των Ευελπίδων , να γίνω Αξιωματικός !.......»
Το 1909 γράφηκε στο 4ον Γυμάσιο Αθηνών. Το 1912 μεταγράφηκε στο Γυμνάσιο Γυθείου από το οποίο πήρε απολυτήριο τον Ιούνιο του 1913 και το Σεπτέμβριο μπήκε στην Σχολή των Ευελπίδων από την οποία αποφοίτησε το 1916 -μεσούντος του Α΄ΠΠ - ως Ανθυπολοχαγός Πεζικού.
Αφού υπηρέτησε στην Κρήτη και την Καλαμάτα μετατέθηκε στις Σέρρες , έλαβε μέρος στη Μάχη του Σκρά , όπου προήχθηκε για ανδραγαθία.
Πολέμησε ηρωικά στην Μικρά Ασία .
Μετεκπαιδεύτηκε τρεις φορές στη Γαλλία με άριστες επιδόσεις
Το 1937 εξετασθεί από την Ανωτάτη Υγειονομική Επιτροπή του Στρατού κρίθηκε ως σωματικώς ανίκανος και αποστατευταίος, λόγω της υποτροπής παλαιάς ασθένειας του αναπνευστικού συστήματος ,που οφείλετο στην παρ ‘ αυτου εισπνοή ασφυξιογόνων αερίων στη μάχη της Δοϊράνης
Κατά τον Δεκέμβριο του 1942 συνελήφθη από τις Ιταλικές αρχές κατοχής μαζί με πολλούς διακεκριμένους αξιωματικούς και ομοβάθμιους του διοικητές όμηρος λόγω διαφαινόμενης αντιστασιακής δράσης. Όλοι επιβιβάστηκαν στην Πάτρα στο ατμόπλοιο ''Πόλις της Γένοβα'' για να μεταφερθούν σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως στην Ιταλίστε πλοίο όμως τορπιλίστηκε από συμμαχικό υποβρύχιο και βυθίστηκε στα ανοιχτά των νότιων αλβανικών ακτών, με αποτέλεσμα να πνιγούν οι επιβαίνοντες.(Ιανουάριος 1943).Αναγνωρίστηκε μόνο το πτώμα του Δαβάκη, που περισυνέλεγα και ετάφη στον Αυλώνα. Μεταπολεμικά τα οστά του διακομίστηκαν και ταφικών στην Αθήνα.Ο Κωνσταντίνος Δαβάκης υπήρξε από τους πρωτοπόρους της ιδέας της μηχανοκίνησης του πεζικού και της χρησιμοποίησης αρμάτων ως κύριου όπλου για την διάσπαση και καταδίωξη του εχθρού. κατέστη δε το όνομα του θρυλικό στην λαική ψυχή ως συνισταμένη της ηρωικής αντιμετώπισης τ
ων πρώτων ημερών της Ιταλικής επίθεσης από τον Ελληνικό Στρατό του τομέα Ηπείρου. Μεταθανατίως τιμήθηκε πολλαπλώς.




(1) Ι.Δ. Πιτσίκας ,Αντιστράτηγος Διοικητής Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας(Επιστολή καταχωρημένη στο Βιβλίο Δαβάκης Πίνδος : Ι.Δ Βερνάρδος ,Έκδοση Δημητράκου ,)
(2) Δ.Καθενιώτης Πρόεδρος Συμβουλίου Αποστράτων Αντιστρατήγων ,που είχε συγκροτηθεί από το ΥΕΘΑ για να κρίνει τον πόλεμο 1940-1941(Επιστολή καταχωρημένη στο Βιβλίο Δαβάκης Πίνδος : Ι.Δ Βερνάρδος ,Έκδοση Δημητράκου ,)
(3) Εφημερίδα Christian Science Monitor ,της 4/11/1940 τη μεθεπομένη της 2ας Νοε , ότε είχε αρχίσει η Ελληνική αντεπίθεση και η ανακατάληψη του Ελληνικού εδάφους με πρωταγωνιστή τον Κ. Δαβάκη .
(4) Από τα ανευρεθέντα στο Αρχείο του ανέκδοτα χειρόγραφα με τίτλο : «Σκέψεις και λογισμοί στην Πίνδο»

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ ΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΜΑΝΗΣ

ΠΡΟΣ : Κύριον ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ Από : Γεώργιο Π. Νικολινάκο
της Ελλάδος Υποστράτηγο(Ε.Α)-ΜSc
KOIN : Κύριον Υπουργό ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΘΕΜΑ: ΤΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ ΚΑ
ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΒΕΒΗΛΩΝΟΝΤΑΙ – ΟΙ
ΑΡΜΟΔΙΟΙ ΑΔΙΑΦΟΡΟΥΝ .

Κύριε Προθυπουργέ ,
Αυτονόητο είναι ότι η ιστορία μιας χώρας, ενός τόπου προσδιορίζεται από το χρόνο και
τον τόπο που έλαβαν χώρα τα διάφορα γεγονότα (πολεμικά, θρησκευτικά, πολιτιστικά, αρχιτεκτονικά, κοινωνικά , καλλιτεχνικά κ.λ.π) που αποδεικνύονται από αξιόπιστα κείμενα και από χειροπιαστά ανθρώπινα δημιουργήματα (κτίσματα, έργα τέχνης , κ.λ.π).
Σε ό,τι αφορά την ιστορία της Μάνης τα κείμενα τα οποία αναφέρονται σ’αυτήν έχουν μελετηθεί από πολλούς και αρκετά και έχουν οδηγήσει στη διατύπωση απόψεων εκ των οποίων το μεγαλύτερο ποσοστό συμπίπτει. Εκτός όμως από τα κείμενα , στη Μάνη υπήρχαν και υπάρχουν και άλλα αποδεικτικά στοιχεία της ιστορίας και του πολιτισμού της, όπως : χίλιες(1.000) βυζαντινές εκκλησίες, Οκτακόσιοι (800) πύργοι. Ενενήντα έξι (96) παραδοσιακοί οικισμοί, κάστρα, καλντερίμια , ρούγες ,λάκκοι , κολοσσόσπιτα (κολόπιστα),τρόχαλοι και ερείπια της ρωμαϊκής και πριν από αυτήν περιόδων .

Η Πραγματικότητα
Αλλά ποια όμως είναι η πραγματικότητα για τη διατήρηση αυτών των ατράνταχτων τεκμηρίων της ιστορίας και πειστηρίων της αδούλωτης ψυχής του Μανιάτη και της Μανιάτισσας ;
Δυστυχώς είναι απογοητευτική !!!
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εγκατάλειψης από τους αρμοδίους ,προοδευτικής κατα-
τροφής , σύλησης και βεβήλωσης κτισμάτων –μνημείων είναι αυτό που έχει συμβεί και συμβαίνει με τις παλαιές Βυζαντινές εκκλησίες των Αγίων Θεοδώρων και Αγίου Γεωργίου που βρίσκονται στην ανατολική άκρη της Άνω Πούλας ,στη Μέσα Μάνη ,Δυτικά του χωρίου Κηπούλα(Κιππούλα – Αρχαία Ιππόλα)(15 χιλ ΝΔ-Ν της Αρεοπόλεως, στο Δήμο Οιτύλου)

Οι εκκλησίες αυτές είναι η μια πλησίον της άλλης. Η μεγαλύτερη τιμάται με το όνομα των Αγίων Θεοδώρων και η μικρότερη με το όνομα του Αγίου Γεωργίου . Οι παλαιότερες αγιογραφίες τους ανάγονται στον 11ο Αιώνα και οι νεώτερες τον 14ο αιώνα(ΠΑΕ1974,σελ125) .Και οι δύο εκκλησίες είναι κτισμένες με ασβεστοκονία το 1000 περίπου μ. Χ, σε ένα σημείο που η πρόσβαση είναι πολύ δύσκολη , μόνο από ένα μονομάτι , που σε ορισμένα σημεία είναι σκαλισμένο πάνω στο βράχο και επιτρέπει να περάσει μόνο ένας άνθρωπος ή ένα τετράποδο. Στο σημείο αυτό ,στην άκρη του γκρεμού , οι Μανιάτες 1000 χρόνια πριν, ορμώμενοι προφανώς από βαθύ θρησκευ-τικό συναίσθημα , με τη χρήση μόνο ενός πρωτόγονου μυστριού και ενός πρωτόγονου σφυριού ,με πολλά δάκρυα και πολύ αίμα και πολύ ιδρώτα κουβάλησαν από πολύ μακριά το νερό ,και την άμμο , ξαγκίστρωσαν από την πεισματάρα μανιάτικη γη τις
Οι εκκλησίες αυτές είναι η μια πλησίον της άλλης. Η μεγαλύτερη τιμάται με το όνομα των Αγίων Θεοδώρων και η μικρότερη με το όνομα του Αγίου Γεωργίου . Οι παλαιότερες αγιογραφίες τους ανάγονται στον 11ο Αιώνα και οι νεώτερες τον 14ο αιώνα(ΠΑΕ1974,σελ125) .Και οι δύο εκκλησίες είναι κτισμένες με ασβεστοκονία το 1000 περίπου μ. Χ, σε ένα σημείο που η πρόσβαση είναι πολύ δύσκολη , μόνο από ένα μονομάτι , που σε ορισμένα σημεία είναι σκαλισμένο πάνω στο βράχο και επιτρέπει να περάσει μόνο ένας άνθρωπος ή ένα τετράποδο. Στο σημείο αυτό ,στην άκρη του γκρεμού , οι Μανιάτες 1000 χρόνια πριν, ορμώμενοι προφανώς από βαθύ θρησκευ-τικό συναίσθημα , με τη χρήση μόνο ενός πρωτόγονου μυστριού και ενός πρωτόγονου σφυριού ,με πολλά δάκρυα και πολύ αίμα και πολύ ιδρώτα κουβάλησαν από πολύ μακριά το νερό ,και την άμμο , ξαγκίστρωσαν από την πεισματάρα μανιάτικη γη τις καυτερές και ασουλούποτες , τις έπλασαν σε συμμετρικά και πανέμορφα πελεκητά αγκωνάρια και έφτιαξαν τον ασβέστη στα γούβες-καμίνια που καίγανε τα κούτσουρα της τιμημένης ελιάς, για να χτίσουν αυτές τις πανέμορφες εκκλησίες που αγναντεύουν όλη τη Δυτική Μάνη από το Αλμυρό και τη Βέργα μέχρι την αρμενόπετρα και το Ταίναρο και ακόμα πιο μακριά ,την Κρήτη.

Οι εκκλησίες αυτές έχουν μισογκρεμισθεί και έχουν γίνει , <<κατούγια >> για το στάβλισμα των αγελάδων ।Οι Άγιες Τράπεζες είναι διαλυμένες και πεταμένες μέσα σε κόπρανα ζώων । Οι ωραίες Πύλες και τα Τέμπλα είναι κατεστραμμένα। Οι τοιχογραφίες –αγιογραφίες που ή έχουν αποκολληθεί από ιερόσυλους ή έχουν διαλυθεί –καταρρεύσει από τα νερά που χύνονται μέσα στις εκκλησίες από τις γκρεμισμένες στέγες।

5 . Επειδή όμως τα λόγια δεν μπορούν να περιγράψουν με ακρίβεια την πραγματικότητα οι φωτογραφίες που ακολουθούν ,την περιγράφουν πολύ καλλίτερα :
Οι Αγ।Θεόδωροι ΚΑΙ Ο Αγ. Γεώργιος : -Χωρίς Πόρτες ,-Ετοιμόρροποι ,Πλήρης εγκατάλειψη ,
Θυμίζουν στάβλο .
Η είσοδος των Αγίων Θεοδώρων Χωρίς εξώπορτα και γεμάτη κοπριές .

Η Αγία Τράπεζα μέσα στο ιερό των Αγίων Θεοδώρων διαλυμένη και πεταμένη μέσα στην φρέσκια κοπριά
Το εσωτερικό των δύο Εκκλησιών
-Οι ωραίες Πύλες και τα τέμπλα ετοιμόρροπα..
-Οι τοιχογραφίες σχεδόν κατεστραμμένες.
-Στο έδαφος οι κοπριές των ζώων.
-Οι οροφές μισογκρεμισμένες.
-Κάποιοι πριν χιλιάδες
χρόνια χωρίς μέσα τις έχτισαν , εμείς....γιατί δεν είμαστε άξιοι να τις διατηρήσουμε΄;;;;;;


Και τα δύο στρώματα των αγιογραφιών είτε κλέπτονται με απόξεση ή καταρρέουν από την υγρασία που μπαίνει από τις γκρεμισμένες στέγες.

Η είσοδος του Αγ. Γεωργίου, οι κοπριές των ζώων και η εγκατάλειψη
δεν χρειάζονται ιδαίτερη σχολίαση. Από ότι είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε η παραπάνω απερίγραπτη κατάσταση έχει από το
Δεκ του 1999 με έγγραφα και φωτογραφίες διαβιβασθεί στις αρμόδιες επί του πολιτισμού και υπεύθυνες υπηρεσίες του Κράτους που εδρεύουν στη Σπάρτη ,αλλά ,όπως επίσης είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, ουδέν μέτρο έχει ληφθεί με δικαιολογία το κλασσικό επιχείρημα «δεν υπάρχουν πιστώσεις».
Και ένας απλός Μανιάτης ή καλλίτερα ένας οποιοσδήποτε απλός πολίτης αυτής της χώρας -που πληρώνει φόρους και που ακούει τους αρμοδίους επί του Πολιτισμού να ανακοινώνουν την διάθεση 100άδων ή 10άδων εκατομμυρίων για τη χρηματοδότηση είτε κάποιων «κουλτουριάρικων» ... ταινιών(που τις βλέπει μόνο η μάνα των σκηνοθετών-παραγωγών ) ή για τη «συντήρηση, ανάδειξη και διατήρηση,», κάποιων οικοπέδων σε κάποια γειτονιά της Αθήνας, που ήταν λέει ...κινηματογράφοι πριν από δύο-τρεις 10ετίες –αναρωτιέται : μήπως σ ‘αυτή τη χώρα οι διάφοροι αρμόδιοι που μας κυβερνούσαν και μας κυβερνούν(;) δεν ξέρουν να χωρίσουν « δυό γαϊδάρων άχιουρα » , μήπως κυνικά και αδιάντροπα πιστεύουν ότι η Μανιάτισσα -η διάδοχος της Σπαρτιάτισας του «Ταν ή επί Τας» -που τιμώντας το σκοτωμένο για τη λευτεριά ο παιδί της μοιρολογούσε :
« Σύρε παιδί μου στο καλό
στο δεξιό Παράδεισο,
με το χαμό που χάθηκες
για πίστη και Ελληνισμό » , ήταν γραφική ... ; Μήπως πιστεύουν ότι σήμερα περισσότερη αξία έχουν οι «παρεϊτσες» , οι κολλητοί και κάθε είδους κουλτουριάρικα τρωκτικά από τους λίγους ,πολύ λίγους Μανιάτες και τις πολύ λίγες Μανιάτισσες που με βαθειά θρησκευτική πίστη ,1000 χρόνια πριν, ξυπόλητοι και ξυπόλητες σκαρφάλωσαν στους απόκρημνους γκρεμούς ,κουβαλώντας στη πλάτη και στον ώμο άμμο, αγγονάρια και « νερό γλυφό »... για να χτίσουν αυτές τις πανέμορφες εκκλησιές μέσα στις οποίες «ματάλαβαν » οι γενιές εκείνες που γέννησαν τη 17 Μαρτίου 1821;
Κύριε Πρωθυπουργέ,
και Κύριε επί του Πολιτισμού Υπουργέ.
Ελπίζουμε ότι αυτές οι απορίες του κάθε απλού σημερινού Μανιάτη- που είχε την ευκαιρία , την τύχη και κυρίως την τιμή , να σκεφθεί και να φαντασθεί και ενδεχομένως να δακρύσει, καθισμένος πάνω στα «σκαλούνια »... των ετοιμόρροπων , και συλημένων Αγίων Θεοδώρων και Αγίου Γεωργίου, οι οποίες καθημερινά καταστρέφονται από τις καιρικές συνθήκες και την πλήρη εγκατάλειψη και βεβηλώνονται από τις κοπριές των ζώων με την “άδεια”... των επί του πολιτισμού αρμοδίων – θα αποδειχθούν από την αντίδρασή αυτών των αρμοδίων (με αφορμή αυτό το κείμενο )ως αβάσιμες ....

Γεώργιο Π. Νικολινάκο
Υποστράτηγο(Ε.Α)-ΜSc
E-mail : atroxas@ath.forthnet.gr