Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ ΤΟΥ 1821

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ ΤΟΥ 1821
(ΜΑΝΗ : Ο Αδικημένος τόπος)
Του Νικολινάκου Γεωργίου(ΜSc-MBCS)

« Μανιάτες και Σουλιώτες, λιοντάρια ξακουστά,
ως πότε σταις σπηλιαίς σας, κοιμάστε σφαλιστά ».Ρήγας.

Η επέτειος της 25ης Μαρτίου 1821 και οι ιστορικές μνήμες για όλους αυτούς –και ήταν παρά πολλοί –που θυσιάστηκαν για την αξιοπρέπεια του γένους, μας έδωσαν την αφορμή να αναφερθούμε στα σπουδαιότερα ιστορικά γεγονότα, που ξεκάθαρα φωτίζουν τη απαράμιλλη συμβολή της σκόπιμα συκοφαντημένης … Μάνης στην απελευθέρωση της πατρίδας από τους Οθωμανούς। «Πατρίδα μου ζεις , όταν σε θυμάμαι»।
Που και ποια είναι η Μάνη (Όρια της Μάνης)
Εκτείνεται πάνω στον Ταΰγετο και καταλήγει στο ακρωτήριο Ταίναρο(τον Κάβο Ματαπά). Ορίζεται :Ανατολικά : Από τη θάλασσα του Λακωνικού Κόλπου. Νότια: Από τη Μεσόγειο θάλασσα). Δυτικά: Από τη Θάλασσα του Μεσσηνιακού Κόλπου. ΒΑ και Βόρεια: Από το ίχνος που αρχίζει από την παραλία του Γυθείου (7 περίπου χλμ. Β. του Γυθείου),τέμνει την οδό Γυθείου –Σπάρτης (2,5 χλμ. Β των Αιγιών). Από εκεί κατευθύνεται ΝΔ ,περνά Νότια από το χωριό Αρχοντικό και τα Βαρδουνοχώρια. Στη συνέχεια στρέφεται Β-ΒΔ ,περνά Ανατολικά από την Παναγιά τη Γιάτρισσα ,το Δάσος της Βασιλικής και τον Προφήτη Ηλία (υψ. 2404μ). Από τον Προφήτη Ηλία και μετά περίπου 15 χλμ. Β-ΒΔ κατεύθυνσης στρέφεται Δυτικά για να καταλήξει στο Μεσσηνιακό Κόλπο βόρεια του Αλμυρού και της θέσης Βέργας (όπου έλαβε χώρα η ομώνυμη Μάχη) απολήγοντας στο εκκλησάκι της Αγίας Σιών, αν και το φυσικό σύνορο στην τοποθεσία αυτή είναι μάλλον ασαφές.
Η όλη Μάνη έχει μέγιστο μήκος 75 περίπου χιλιόμετρα, μέγιστο πλάτος 28 περίπου χιλιόμετρα και συνολική έκταση 1800 τετρ. χιλ.
Την 10ετία πριν από το ξεσηκωμό ο πληθυσμός της Μάνης ήταν 25.000 περίπου από τους οποίους οι 10.000 ήταν έμπειροι στη χρήση των όπλων πολεμιστές, γιατί ως ελεύθεροι είχαν τη δυνατότητα να φέρουν όπλα.

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ
Η κορυφογραμμή του Ταϋγέτου χωρίζει τη Μάνη στην Ανατολική(Προσηλιακή) και στην Δυτική (Αποσκιαδερή /Αποσκερή ) .

Η Δυτική (Αποσκιαδερή /Αποσκερή) Μάνη χωρίζεται :
στην Έξω(Μεσσηνιακή)Μάνη(Β।Δ) (Βέργα Αρμυρού, Καρδαμύλη,…, Στούπα μέχρι τη Μπολιάνα (Άγιος Νίκων) το τελευταίο χωριό της Μεσσηνιακής Μάνης। στη Μέσα Μάνη(Ν।Δ)(Χωτάσια, …, Οίτυλο, Κελεφά, Αρεόπολη (Τζίμοβα), Πύργος Δυρού,…,Μέτωπο, Κάστρο της Αμύνης, …, Κοίτα, ॥, Γερολιμένας, Άλικα, Βαθειά, Μαρμαρά, Πορτοκαλιά, Ακροταίναρο(Κάβο Ματαπά)।

Η Ανατολική(Προσηλιακή) Μάνη χωρίζεται :
Στο Βορειοανατολικό Τμήμα (Τρίνησα , Γύθειο, Μαυροβούνι ,κάστρο του πασσαβά ,Σκουτάρι, Σκαμνάκι,…, Πολυάραβος κ.λ.π.
Στο Νοτιοανατολικό Τμήμα (Κάτω προσηλιακή Μάνη ) ( Κάβαλο, …,
Κότρωνας,…, Άγιο Κυπριανό,… , Λάγεια.) .

Η ΜΑΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ 1821

1.Ορλωφικά (1770)-Η τραγωδία της Πελοποννήσου- ο θεσμός του Μπέη. [1]
Οι Μανιάτες βασιζόμενοι στη υποσχέσεις των Ρώσων (συνάντηση αδελφών Ορλώφ 17/2/1770 με Μαυρομιχαλέους) δημιούργησαν δύο «Σπαρτιάτικες Λεγεώνες» την Δυτική και την Ανατολική .Με τη Δυτική κατέλαβαν την Καλαμάτα και με την Ανατολική το Μυστρά. Η εγκατάλειψή τους όμως από τους Ρώσους είχε ως συνέπεια να πληρώσουν την εξέγερση αυτή με πολύ αίμα , αλλά δεν υποτάχθηκαν στους Τούρκους.
Τα στίφη των Αλβανών ,που κατέβηκαν το 1770, έσπερναν την καταστροφή στον Μοριά και η Μάνη απειλείτο από νέα εισβολή. Οι Τούρκοι πληροφορούμενη τη δύσκολη θέση στην οποία είχε περιέλθει η Μάνη απαίτησαν από τους Μανιάτες να υποδείξουν ένα Μανιάτη ηγεμόνα ο οποίος θα έχει το τίτλο του Μπέη και θα διοικεί τη Μάνη και στον οποίο θα υπακούουν όλοι οι καπετανέοι της Μάνης με αντάλλαγμα την αποστολή στην Πόλη συγγενών του Μπέη ως ομήρων πίστεως στο Σουλτάνο. Οι Μανιάτες μπροστά στον κίνδυνο για την ελευθερία της Μάνης ,δέχτηκαν :
Οι Μπέηδες της Μάνης.
1ος ηγεμόνας ανεδείχθη ο Τζαννέτος Κουτήφαρης (1775-1779). Συνελήφθη και απαγχονίστηκε στην Κωνσταντινούπολη.
2ος Ο Μιχαήλ Τρουπάκηςή Μούρτζινος (1779-1782). Οργάνωσε όλη τη Μάνη σε καταφύγιο ,αλλά και ορμητήριο (ενάντια των Τούρκων ) των κλεφτών .Απαγχονίστηκε από τους Τούρκους.
3ος Ο Τζαννέτος Γρηγοράκης ή Τζαννήμπεης(1982-1798) . Το σπίτι του ήταν χώρος συνενοήσεως του Ευρωπαϊκού Ελληνισμού. Ο Σουλτάνος τον καθαίρεσε.
4ος Ο Παναγιώτης Κουμουνδουράκης(1798-1808) . Επειδή ανέπτυξε πατριωτική δράση καθαιρέθηκε κι αυτός από τους Τούρκους.
5ος Ο Αντώνης Γρηγοράκης ή Αντωνόμπεης (1803-1808). Επειδή ανέπτυξε πατριωτική δράση καθαιρέθηκε κι αυτός από τους Τούρκους.
6ο Ο Κων/νος Ζερβάκης (1808-1810). Επειδή ανέπτυξε πατριωτική δράση καθαιρέθηκε κι αυτός και στη συνέχεια δολοφονήθηκε το 1815 από τους Τούρκους στην Κωνσταντινούπολη.
7ος Ο Θεόδωρος Γρηγοράκης(1810-1815). Επειδή ανέπτυξε πατριωτική δράση καθαιρέθηκε κι αυτός από τους Τούρκους.
8ος και τελαυταίος ο Πέτρος Μαυρομιχάλης ή Πετρόμπεης(1815-1821) . Αρχηγός της ιστορικής οικογένειας των Μαυρομιχαλαίων , μέλος της Φιλικής Εταιρείας , πρωταγωνιστής της εθνεγερσίας και του οποίου 49 μέλη έπεσαν ηρωικά στα πεδία των μαχών.

2. Ο Ρήγας Φεραίος καλεί τους Μανιάτες σε δράση .
Στο πόρισμά τους οι ανακριτικές αρχές της Βιέννης, που ανέκριναν το Ρήγα και από το άλλο ανακριτικό υλικό διαπιστώσανε ότι: "Είχεν ο Ρήγας την απόφασιν νά μεταβη εις την χερσόνησον του Μορέως,....προς τους αύτοθι οικούντας Έλληνας στασιαστάς, τους Μανιάτας, απογόνους των όντας των αρχαίων Σπαρτιατών, να προσελκύση την εμπιστοσύνη των, να κυρήξη την ελευθερίαν, και έπειτα, βοηθούμενος υπ' αυτών, να ελευθερώσει όλην την χερσόνησον του Μορέως δια της βίας από του τουρκικού ζυγου...".

3. Η επαφή των Μανιατών με τον Ναπολέοντα [2].

"Ο αρχιστράτηγος της στρατιάς της Ιταλίας προς τον αρχηγό του ελεύθερου λαού της Μάνης. Πολίτη, Έλαβα από την Τεργέστη ένα γράμμα στο οποίο εκφράζετε την επιθυμία να γίνετε χρήσιμος στη Γαλλική Δημοκρατία, υποδεχόμενος τα σκάφη της στα λιμάνια σας. Θέλω να πιστεύω ότι θα κρατήσετε το λόγο σας με εκείνη την πίστη που ταιριάζει σ' έναν απόγονο των Σπαρτιατών. (Υπογραφή )Βοναπάρτης".
4. Η μύηση Μανιατών στη Φιλική Εταιρεία [3].
Οι ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας , εκτιμώντας σωστά τη σημασία της ελεύθερης Μάνης
για τον απελευθερωτικό αγώνα , φρόντισαν να μυήσουν Μανιάτες και με τη βοήθεια τους να διαδώσουν το έργο και τους σκοπούς της και να ετοιμάσουν τους ελεύθερους Μανιάτες για τον αγώνα.
Από τον Σκουφά μυήθηκε ο Ηλίας Χρυσοπάθης, που ήταν και αυτός Μανιάτης, και οι Φιλικοί της Κωνσταντινούπολης φρόντισαν να μυήσουν τον Κυριάκο Καμαρινό και τα παιδιά του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη ,το Γιωργάκη και τον Ανέστη, που βρίσκονταν στην Κωνσταντινούπολη ως όμηροι της πίστεως(προς το Σουλτάνο ) του πατέρα τους. Μετά την μύησή τους ο Χρυσοσπάθης και ο Καμαρινός εστάλησαν από την Φιλική Εταιρεία στη Μάνη για να μυήσουν τους Μανιάτες και να ετοιμάσουν την επανάσταση.
Ο Καμαρινός μύησε τον Πετρόμπεη, ο οποίος με τη σειρά του μύησε τους: Αθανάσιο Καμαρινό, Αναγνώστη Δημητρόπουλο, Λιμπέριο Αθανασάκη, Παναγιώτη και Διονύσιο Τρουπάκη και πολλούς άλλους. Η μύηση γενικεύτηκε , αφού δεν υπήρχαν Τούρκοι στη Μάνη και η μύηση γινότανε χωρίς κίνδυνο.
5. Το «Πατριωτικό Σύμφωνο των Καπετανέων της Μάνης[4]
(Κιτριαίς 1η Οκτωβρίου 1819)
Η αποστολή από τη Φιλική Εταιρεία του Χριστόφορου Περραιβού ήταν πολύ επιτυχής, γιατί εκτός από τις μυήσεις που έκανε (Μονεμβασίας Χρύσανθο , Κουγέα , Αντώνμπεη Γρηγοράκη και άλλους ) κατόρθωσε κάτι πιο σημαντικό για τον απελευθερωτικό αγώνα: Συμφιλίωσε τις ισχυρότερες οικογένειες της Μάνης που ήταν σε έριδα , και επέτυχε την υπογραφή του Πατριωτικού Συμφώνου στις Κιτριές, από τους εκπροσώπους των τριών ισχυρότερων οικογενειών της Μάνης, δηλαδή τους Μαυρομιχαλαίους, Τρουπάκηδες και Γρηγοράκηδες .
Το Πατριωτικό Σύμφωνο άρχιζε με τα ακόλουθα λόγια : «Δια του παρόντος ημών ιδιοχειροϋπογεγραμμένου γράμματος υποσχόμεθα μεθ' όρκου της αγιωτάτης και ορθοδόξου ημών πίστεως και με την δύναμην του τρομερού όρκου, όπού αυτοπροαιρέτως δια την σωτηρίαν του Γένους μας εκάμαμεν, ότι να διαφυλάξωμεν τας ακολούθους συνθήκας: ….»».
Ο Χρ. Περραιβός προσκόμισε το παραπάνω σύμφωνο των Μανιατών στο Συμβούλιο της Ανωτάτης Αρχής (Φ.Ε.) στην Κωνσταντινούπολη και προκάλεσε τον ενθουσιασμό των μελών του, τα οποία αποφάσισαν να στείλουν ευχαριστήριο έγγραφο στους υπογράψαντας το Πατριωτικό Σύμφωνο, αναφέροντας μεταξύ των άλλων και τα ακόλουθα: «Και εις ημάς αυτούς και εις όλον το Πανελλήνιον είναι εγνωσμένον της ψυχής υμών το ευγενές, ελεύθερον και αγέρωχον, το οποίον καθ'ο κτήμα των αθανάτων ημών προγόνων, σεις μόνον διεσώσατε τέσσαρας ήδη σχεδόν αιώνας. Δι' αυτό ουν τούτο θέλετε μείνη, καθώς εστέ, μακαριστοί αθάνατοι ήρωες, φυλάξαντες ασβέστως τους λαμπρούς τούτους σπινθήρας, τους οποίους ελπίζομεν τόσον ημείς όσον και πάν το ελληνικόν, ν' αναδείξητε εν καιρώ φωτεινοτάτους και ακτινοβόλους πυρσούς ίνα δι' αυτών οδηγήσητε τους εν πελάγει δειλίας πλέοντας εις όρμους γενναιοψυχίας ,ηρωϊσμού και σωτηρίας.» [4α ]
Με το ίδιο συγχαρητήριο έγγραφο η Ανωτάτη Αρχή, γνωστοποιούσε στον αρχηγό των Μανιατών τον διορισμό του Αλέξανδρου Υψηλάντη ως Γενικού Εφόρου.

6. Η επικοινωνία του Πετρομπεη με τον Καποδίστρια(Υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας). [5]
Ο Πετρόμπεης ,ως συνετός ηγέτης , ανησυχώντας για την τύχη των συμπατριωτών από μια βιαστική ενέργεια ,αλλά και για τη ζωή των ομήρων γιών του και μη θεωρώντας αρκετές τις διαβεβαιώσεις των Φιλικών αποφάσισε να επικοινωνήσει με τον Καποδίστρια ,για να μάθει τις προθέσεις της Ρωσίας και στη συνέχεια να εισηγηθεί τις κατάλληλες προτάσεις του στους Μανιάτες.
Ο Καποδίστριας έλαβε την επιστολή του Πετρόμπεη που του έδωσε ο απεσταλμένος Καμαρινός και μη έχοντας σχέση με τη Φ.Ε και γνωρίζοντας ότι δεν θα υπάρξουν ενισχύσεις ούτε από τη Ρωσία ,αλλά ούτε από άλλη χώρα της Ευρώπης και φοβούμενος ότι οι Φιλικοί οδηγούν το Έθνος στην καταστροφή ,αν προχωρήσουν σε επαναστατική δράση , συνέταξε απαντητική επιστολή (20 Φεβ.) ,την οποία παρέδωσε στον Καμαρινό για να τη μεταφέρει στον Πετρόμπεη . Με την επιστολη αυτή πληροφορούσε τον Πετρόμπεη ότι οι Έλληνες δεν πρόκειται να δεχθούν καμιά βοήθεια από τη Ρωσία και ότι ο ίδιος είναι αμέτοχος.
Οι φιλικοί πληροφορούμενοι από τον Καμαρινό το περιεχόμενο της Επιστολής του Καποδιστρια, δηλαδή τις συστάσεις του προς τον Πετρόμπεη για αποχή από κάθε επαναστατική ενέργεια , προέβησαν μετά από συνεννόηση με τον Υψηλάντη στη δολοφονία του Καμαρινιού. «Το έγκλημα » αυτό το επέβαλε η ανάγκη των πραγμάτων, γιατί εκτιμήθηκε, ότι, αν οι Μανιάτες πληροφορούνταν τις συστάσεις του Καποδίστρια , ήταν σοβαρό ενδεχόμενο αυτοί να μη κινηθούν, φοβούμενοι επανάληψη της καταστροφής των Ορλωφικών.
Επανάσταση χωρίς τους ελεύθερους Μανιάτες ήταν αδύνατη . Η λύση ήταν μία και μόνη, να μην φτάσει ο Καμαρινός στη Μάνη .

7. Η άφιξη του Κολοκοτρώνη στη Μάνη. [6]
Στην 6 Ιανουαρίου του 1821 φθάνει στην Σκαρδαμούλα (Καρδαμύλη) ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης φιλοξενούμενος του Παν. Τρουπάκη - Μούρτζινου. Ο ερχομός του προξένησε μεγάλο ενθουσιασμό στους Μανιάτες και μεγάλη ανησυχία στους Τούρκους ,που διέταξαν τον Πετρόμπεη να τον συλλάβει. Ο Πετρόμπεης όχι μόνο αγνόησε τη διαταγή του πασά της Τριπολιτσάς ,αλλά επιτάχυνε το ρυθμό της προετοιμασίας της Επανάστασης.

8. Οι τελευταίες προπαρασκευαστικές ενέργειες για το ξεσηκωμό.
Ο καθηγητής κ. Απ. Δασκαλάκης περιγράφει τις τελευταίες ημέρες προετοιμασίας του μεγάλου ξεσηκωμού όπως παρακάτω: "Κατά τας δύο τελευταίες εβδομάδας ο επαναστατικός οργασμός λαμβάνει μορφήν πολεμικού συναγερμού. Οι Μανιάται έχουν εγκαταλείψη τας εργασίας των και συναθροιζόμενοι εις τας πλατείας των χωριών των ετοιμάζουν «μπαρουτόβολα» με την βοήθειαν των γυναικών και των παιδιών. Οι Καπεταναίοι καταβάλλουν αγωνιώδεις προσπαθείας δια να προμηθευτούν μολύβι και μπαρούτι προς διανομήν και επιτόπιον κατασκευήν σφαιρών. Όλαι αι προμήθειαι σίτου, κριθής και λουπίνων παραδίδονται και οι «φούρνοι» οι οποίοι συνήθως ευρίσκονται εις την αυλή εκάστης κατοικίας, είναι ανημμένοι ημέραν και νύκταν προς κατασκευήν παξιμαδιού (καυκάλας) δια τους σάκους των πολεμιστών. Οι κώδωνες των εκκλησιών αντηχούν αδιαλείπτως και οι Ιερείς αναπέμπτουν ευχάς υπέρ των πολεμιστών και δια την ευόδωσιν του παρασκευαζομένου απελευθερωτικού αγώνος.»
ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
9. Τόπος και Χρόνος Έναρξης της Επανάστασης.

α) Η ανύψωση της σημαίας της σημαίας της Επάναστασης στην Αγία Λαύρα.
Ο Σπ. Τρικούπης από τους πιο σοβαρούς ιστορικούς του 21-ο άνθρωπος που μίλησε με το Λόντο , το Ζαΐμη και τον Π. Πατρών Γερμανό - στην 3η έκδοση του έργου του γράφει : « …ψευδής είναι η εν Ελλάδι επικρατούσα ιδέα , ότι εν τη μονή της Αγίας Λαύρας ανυψώθη κατά πρώτον η σημαία της της ελληνικής επαναστάσεως. » [7].

β) Η Καλαμάτα και η επανάσταση του 1821.
Ο Α. Δασκαλάκης σχολιάζοντας σχετικό τόμο (1948) έρευνας στον οποίο υποστηρίζεται ότι η Επανάσταση άρχισε από τη Μεσσηνία και όχι από την Αχαΐα και ότι οι Μεσσήνιοι έπαιξαν ιδιάζοντα ρόλο, διετύπωσε την ακόλουθη παρατήρηση «…Αλλ ’ εκ των πηγών και της όλης μελέτης των γεγονότων τούτων καθίσταται ανεπίδεκτον αμφιβολίας ότι άνευ της Μάνης δεν θα εκηρύσσετο επανάσταση ούτε εις την Μεσσηνία , ούτε εις ολόκληρο την Πελοπόννησον και οι Μανιάται αρχηγοί μετά των δυνάμεών των δεν επρωτοστάτησαν απλώς ,αλλ’ υπήρξαν οι κύριοι παράγοντες των επαναστατικών γεγονότων της Καλαμάτας.» [7α] .

γ) Έναρξη Επανάστασης στην Αρεόπολη (17 Μαρτίου 1821).
Ο Ι(Γενναίος).Θ. Κολοκοτρώνης -γιός του Θεόδωρου, στα Ελληνικά Υπομνήματα γράφει: " Ούτως αναπτυσσομένης της ιδέας περί της Επαναστάσεως, ο σπινθήρ της Ελευθερίας ήναπτε τον ενθουσιασμό των Ελλήνων, οίτινες διενοούντο περί της ενάρξεως του πολέμου. Όθεν την 17ην Μαρτίου (1821) οι πρόκριτοι της Μάνης συνεννοήθησαν να λάβωσι τα όπλα κατά των Τουρκων. Ο δε Κολοκοτρώνης εφανέρωσε την απόφασιν ταύτην εις τους Αναγνωσταράν ,Φλέσσαν και λοιπούς , όντας παρασκευασμένους δια τον σκοπόν αυτόν ,ενώ συγχρόνως από πολλάς επαρχίας της Πελοποννήσου , αίτινες ανέμενον την λαμπράν εκείνην ημέραν , ίνα υψώσωσιν την σημαίαν της ελευθερίας ειδοποιείτο τας ετοιμασίας». [8].

Άξια μνημονεύσεως είναι και τα ακόλουθα :
(Ιστορικός Φιλήμων) ''Λαμβανομένου υπόψη ότι δεν υπήρχε εις τη Μάνη τουρκική εξουσία, οι δε καπεταναίοι διετή­ρουν εσωτερική αυτονομία, η επαναστατική κίνη­ση και οι πολεμικές προπαρασκευές διεξήγοντο ε­λευθέρως και απροκαλύπτως. Η Λακωνία παρ’ ουδενός κατοικούμενη Τούρκου , και των γειτόνων περοφρόνει και κατά τα όπλα αυτής υπερείχε της τε Γόρτυνας και των Καλαβρύτων . Δια ταύτα πάντα οι εν τη Λακωνία προς τον Μαυρομιχάλη έγραφον , προτείνοντες την προκαταρτική κίνησιν των Λακωνικών όπλων.»
(Α. Δασκαλάκης) : "Τους ηγέτες της Πελοποννήσου υπερπαν άλ­λο ενδιαφέρει η οριστική απόφασις της εξορμήσε­ως των Μανιατών, των μεν της Ανατολικής Μάνης προς Μυστράν, των δε της Δυτικής προς Καλαμάταν".
(Α. Δασκαλάκης) : "Ως ''Λάκωνες'' χαρακτηρίζονται υπό των α­πομνημονευματογράφων της επαναστάσεως, οι Μανιάται συνήθως, όταν πρόκειται περί των Μα­νιατών εν γένει τόσον της Δυτικής όσο και της Ανα­τολικής Μάνης εις τις συσκέψεις τηςΛαύρας.
Υφίσταται εις την Μάνην μία τοπική παράδο­σις παραμένουσα ζώσα, διότι μεταβιβάζεται από γενεάς εις γενεάν, κατά την οποίαν την 17ην Μαρ­τίου 1821 οι συναχθέντες εις την Τσίμοβαν (Αρεό­πολιν) καπεταναίοι της Μάνης δεν έλαβον απλώς την απόφασιν, αλλ' εκήρυξαν την επανάστασιν.
Προεξάρχοντος του Κατσάκου Μαυρομιχάλη, εις την έμπροσθεν του ναού των Ταξιαρχών μικράν πλατείαν της κωμοπόλεως, - πρωτευούσης των Μαυρομιχαλαίων - και εις την επιδεικνυομένην μέ­χρι σήμερον θέσιν "Κοτρώνι" υψώθη η επαναστατι­κή σημαία, προχείρως κατασκευασθεί σα εκ λευκού υφάσματος μετά μέλανος σταυρού. Κατά την παρά­δοσιν αυτήν, η επαναστατική σημαία ηυλογήθη υ­πό των ιερέων εξελθόντων του ναού με τα ιερά άμ­φιά των και πάντες προ αυτής οι παριστάμενοι αρ­χηγοί της Μάνης μετά του Πετρόμπεη γονυπετείς ωρκίσθησαν ομόνοιαν, σύμπραξιν και απόφασιν προς πάσαν θυσίαν δια την ελευθερίαν του Έθνους.
Η παράδοσις αυτή είχεν από μακρού χρόνου λά­βει χαρακτήρα βεβαιωμένης ιστορικής πραγματι­κότητος δια καθιερώσεως τοπικών λαίκών εορτών εκάστην 17ην Μαρτίου. Τέλος από τινών επεσφρα­γίσθη υπό του Κράτους δια κηρύξεως της 17ης Μαρτίου ως ημέρας εθνικού εορτασμού εις Αρεό­πολιν - Τσίμοβαν".

Το συμπέρασμα για τον τόπο και χρόνο έναρξης της Επανάστασης.

Στις 17 Μαρτίου του 1821 στην Αρεόπολη συγκεντρώθηκαν οι πρόκριτοι της Μάνης και όλοι οι ένοπλοι Μανιάτες με αρχηγό τον Πετρωμένη Μαυρομιχάλη, που είχε εκλεγεί αρχηγός από τη Συνέλευση των Κιτριών. Εκεί μετά τη δοξολογία, μπροστά στον Ιερό Ναό των Ταξιαρχών, ύψωσαν το λάβαρο του Αγώνα, δηλαδή τη Μανιάτικη Σημαία. Η σημαία ήταν λευκή, με μπλε σταυρό στη μέση. Στη πάνω πλευρά έγραφε «ΝΙΚΗ ή ΘΑΝΑΤΟΣ» και στη κάτω το ένδοξο «ΤΑΝ ή ΕΠΙ ΤΑΣ». Εκεί κήρυξαν το πόλεμο στη Τούρκικη αυτοκρατορία, γι' αυτό η σημαία τους έγραφε «ΝΙΚΗ Η' ΘΑΝΑΤΟΣ» και όχι «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ», επειδή η Ελευθερία για τους Μανιάτες ήταν δεδομένη. Επανάσταση έκαναν οι υπόλοιποι Έλληνες που διεκδικούσαν την Ελευθερία τους.

Τον παρακάτω όρκο απάγγειλε ο ιερός κλήρος και επαναλάμβαναν οι αρματωμένοι Μανιάτες :
«Ορκίζομαι,εις το όνομα του Παντοδύναμού μας Θεού,εις το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστούκαι της Αγίας Τριάδος ,να χύσω και την υστέραν ρανίδα του αίματός μου,υπέρ πίστεως και Πατρίδος


Ορκίζομαι,να μη βλέψω εις τα όπισθενεάν δεν αποδιώξω τον εχθρόν της Πατρίδοςκαι της Θρησκείας μου. Ορκίζομαι,«Ταν ή επί Τας» και «Νίκη ή Θάνατοςυπέρ Πίστεως και Πατρίδος.»




Η Εξέλιξη των Επανάστασης.
10 Η απελευθέρωση της Καλαμάτας.

Ο Ι(Γενναίος).Θ. Κολοκοτρώνης -γιός του Θεόδωρου, στα Ελληνικά Υπομνήματα συνεχίζει : Κατά δε την 23η Μαρτίου οι Μαυρομιχαλαίοι , Μούρτζινοι και λοιποί πανστρατιά εισήλθον εις Καλάμας , ότε αμαχητεί παρεδόθη ο Βοεβόδας μεθ’ όλων των εκεί ευρεθέντων Τούρκων υπέρ τους 150. Τη 24η σώμα Μανιατών μετά πολλών Μεσσηνίων εστράτευσαν κατά των φρουρίων Μεσσηνίας και Κορώνης . Ο δε Κολοκοτρώνης δια τα ενδότερα της Πελοποννήσου…»"[8]
Από τα απομνημονεύματα του Θ. Κολοκοτρώνη (Έκδοση Γ. Βαλέτα ,σ.98), τα απομνημονεύματα του Φωτάκου (Υπασπιστή και Γραμματέα του Κολοκοτρώνη) (Βίοι Πελοποννησίων ανδρών , σ. 130…), τα απομνημονεύματα του Ν. Σπηλιάδη( Απομνημονεύματα , τα .Α, σ.63) , του Πρωτοσύγκελου Φραντζή(Φραντζής Α’ . σ.331) προκύπτουν τα ακόλουθα :
α) Στις 22 Μαρτίου χιλιάδες Μανιατών με αρχιστράτηγο τον Μπέη της Μάνης
Πετρόμπεη μπήκανε στην Καλαμάτα.
β) Στις 23 Μαρτίου ο Τούρκος διοικητής Αρναούτογλου παρεδόθη με τους
άντρες του χωρίς καμιά αντίσταση .
Ο Πέτρος Μαυρομιχάλης ίδρυσε αμέσως με τους προεστούς τη λεγόμενη Μεσσηνιακή Γερουσία και στις 28 Μαρτίου εξέδωσε διακήρυξη προς τις Ευρωπαϊκές Αυλές, την οποία υπέγραψε ο ίδιος ως αρχιστράτηγος και τα άλλα μέλη της Γερουσίας.

11. Μυστράς ,Μονεμβασιάς , Μεθώνη-Κορώνη, Γορτυνία
Οι Μανιάτες της Ανατολικής Μάνης [6] με αρχηγό τον Γεώργιο Τζαννετάκη (1000 περίπου άτομα ) κινήθηκαν στο εσωτερικό της Λακωνίας, κατέλαβαν το Φρούριο του Μυστρά και στις 21 Ιουλίου 1821 κατέλαβαν την Μονεμβασιά ύστερα από πολιορκία. Ταυτόχρονα με την πολιορκία της Μονεμβασιάς άρχισε και η πολιορκία των Μεσσηνιακών Φρουρίων (Μεθώνης, Κορώνης, Νεοκάστρου) από την άλλη φάλαγγα Μανιατών πολεμιστών της Δυτικής Μάνης, υπό τους Καπεταναίους Αντώνη, Ηλία και Ιωάννη Μαυρομιχάλη. Η παράδοση του Φρουρίου υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου του 1821. Η τρίτη φάλαγγα με αρχηγό τον Θ. Κολοκοτρώνη και 300 Μανιάτες κινήθηκαν προς την Γορτυνία. Μαζί του ήταν ο Αναγνωσταράς, ο Παπαφλέσσας και ο Π. Κεφάλας. Στις 28 Μαρτίου του 1821 ο Κολοκοτρώνης με τους Μανιάτες δίνει την πρώτη μάχη με τους Τούρκους στη γέφυρα του Αγίου Αθανασίου κοντά στην Καρύταινα. [9]
Τον ενθουσιασμό του από τη μάχη αυτή ο Κολοκοτρώνης τον εξέφρασε με αυτά τα λόγια:
"Οι Σπαρτιάται (Μανιάτες ) έκαμαν τότε έναν πόλεμο, που εμιμήθηκαν τον Λεωνίδα τριακόσιοι ήταν οι πρώτοι, χίλιοι επτακόσιοι οι Τούρκοι

12. Βαλτέτσι (12-13 Μαΐου 1821) [10].
Ο Κων. Παπαρηγόπουλος στην "Ιστορία του Ελληνικού Έθνους" γράφει: "Ο Κολοκοτρώνης πρότεινε να καταληφθεί αμέσως το Βαλτέτσι κι ευτυχώς ο Ηλίας Μαυρομιχάλης εκτέλεσε πρώτος το έργο. Λίγο μετά συγκεντρώθηκαν εκεί κι άλλοι οπλαρχηγοί, η δύναμή τους έφτασε τους 845 άνδρες, όλων δε αρχηγός ήταν ο θείος του Ηλία, Κυριακούλης Μαυρομχάλης, και στους αγωνιστές περιλαμβανόταν κι ο αδερφός του Ηλία, ο Ιωάννης, δεκατεσσάρων ετών.
Ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων γράφει:"της μεγάλης νίκης (του Βαλτετσίου) πνεύμα υπήρξε ο Κολοκοτρώνης ήρως δέ ο Ηλίας Μαυρομιχάλης".


13. Οι Μανιάτες στην Στερεά Ελλάδα
α) Μάχη στο Κρυεκούκι.
Μετά τη μάχη του Βαλτετσίου η Επιτροπή των Καλτετζών διέταξε τους Ηλία και Κυριακούλη Μαυρομιχάλη να ενισχύσουν τον Αγώνα των επαναστατημένων Ελλήνων στη Στερεά Ελλάδα. Μία από τις Μάχες που έλαβαν χώρα ήταν και αυτή στο Κρυεκούκι, όπου επικαφαλής των Ελλήνων ήταν ο Ηλίας Μαυρομιχάλης Η μάχη ήταν σκληρή. Σκοτώθηκαν 40 Έλληνες και 70 Τούρκοι και οι Τούρκοι υποχώρησαν προς τη Θήβα και οι Έλληνες γύρισαν στην Κάζα.
β) Μάχη στα Στύρα Ευβοίας( Θάνατος Ηλία Μαυρομιχάλη)
Μετά από 40 ημέρες ο Ηλίας Μαυρομιχάλης δέχτηκε πατριωτική έκκληση του Επισκόπου Καρυστίας Νεοφύτου και μετέβη στην Εύβοια μαζί με τον θείο του Κυριακούλη και τον Ηλία Τσαλαφατίνο, φημισμένο Μανιάτη οπλαρχηγό για να βοηθήσουν τους επαναστατημένους Ευβοείς. Στη Μάχη που έγινε στα Στύρα μεταξύ των Τούρκων και 1000 Ελλήνων( Ο Ηλίας Μαυρομιχάλης με 500 Μανιάτες και ο οπλαρχηγός Βάσσης με άλλους 500 ντόπιους πολεμιστές) νίκησαν οι Τούρκοι και επήλθε το ένδοξο τέλος του Ηλία Μαυρομιχάλη:
Ο Άγγλος Ιστορικός Γκόρντον γράφει: "Οι Τουρκοι αναγνωρίσαντες τον Ηλίαν Μαυρομιχάλην προσπάθησαν να τον συλλάβουν (κατά την έξοδο από τον μύλο) ζωντανόν, αλλ'ουτος εβύθισε το εγχειρίδιόν του εις το στήθος του και ηυτοκτόνησε". Και ο επίσης Άγγλος Ιστορικός Άλιζον Φίλλιπς γράφει: "Ο θάνατός του ήτο το πρώτον πλήγμα της Επαναστάσεως κατά το έτος τούτο (1822) και επροξένησε μεγάλην λύπην, διότι προς τη ανδρεια, η οποία ήτο συνήθης παρά τοις αρχηγός της Επαναστάσεως, εκοσμείτο (ο Ηλίας Μαυρομιχάλης) υπό αφιλοκερδούς φιλοπατρίας, ήτις δεν ήτο τόσον κοινή". [10 ]

Ο Ιστορικός Φιλήμων αναφέρει, ότι ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης έλεγε "πως μόνο ο Ηλίας ηδύνατο να διαφιλονικήση ποτέ τη στρατιωτική ηγεσία της Πελοποννήσου".

14. Οι Μανιάτες στην Ήπειρο-Α’ Πολιορκία του Μεσσλογγίου.
Μετά τη Βοιωτία ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης κατ' εντολή του Μαυροκορδάτου πηγαίνει στο Μεσσολόγγι με δυο χιλιάδες Μανιάτες για να ενισχύσει το διεξαγόμενο αγώνα στη Δυτική Στερεά Ελλάδα και Ήπειρο. Στη Σπλάντζα – Φαναρίου Σουλίου (4/7/1822) κατά τη διάρκεια της μάχης μια σφαίρα χτύπησε θανάσιμα τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη.

Στις 23 Νοεμβρίου 1822 ο Πετρόμπεης μαζί με τον Ζαϊμη και τον Ντελληγιάννη με χίλιους άντρες φτάνουν στη Ρούμελη. Ο Ηλίας Τσαλαφατίνος (Μανιάτης) και ο Κουμουντουράκης, Μανιάτες οπλαρχηγοί, με ένα μέρος των συμπολεμιστών μπήκαν στο Μεσολόγγι για να ενισχύσουν την φρουρά. Ο Πετρόμπεης με 500 περίπου άνδρες κινήθηκε για να ξεσηκώσει τους ντόπιους κατοίκους και να χτυπήσει τους Τούρκους από τα νώτα τους. Οι Τούρκοι , επετέθησαν, τη νύχτα των Χριστουγέννων, απωθήθησαν με επιτυχία από τους πολιορκημένους και έτσι λύθηκε η Α' πολιορκία του Μεσολογγίου, με μεγάλη φθορά των Τούρκων.

15. Δερβενάκια (26 και 27 Ιουλίου 1822 ) [10α].

Την εποχή που ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης βρισκόταν στην Ήπειρο, στην Ανατολική Στερά Ελλάδα εμφανίζεται ο Δράμαλης, επικεφαλής 50.000 περίπου ανδρών, καίει τη Θήβα και κατευθύνεται προς την Πελοπόννησο.Το στρατηγικό σχέδιο τουΚολοκοτρώνη για τον εγκλωβισμό του Δράμαλη στα στενά των Δερβενακίων υλοποιήθηκε από τον Παπαφλέσσα,Υψηλάντη και Νικηταρά,καθώς και τους Μανιάτες των σωμάτων Δουράκη, Καπετανάκη, Κουμουνδουράκη και Χρυσοσπάθη Η στρατιά του Δράμαλη, οπισθωχωρούσα, δέχτηκε φοβερή, αιφνιδιαστική επίθεση των Ελλήνων επαναστατών και η φθορά της ήταν τόση που άγγιξε τα όρια της αποδεκάτισης.

16. Μανιάκι (1/6/1825)
Ο στόλος του Αιγυπτίου Ιμπραήμ Πασά φθάνει στις 24 Φεβρουαρίου του 1825 στη Μεθώνη και αποβιβάζει 4.000 πεζούς και 500 ιππείς. Ο στρατός αυτός ενισχύθηκε με άλλους 6.000 πεζούς, 500 ιππείς και ισχυρό πεδινό πυροβολικό. Στην περίοδο εκείνη ο Ιμπραήμ βρήκε τους Έλληνες επαναστάτες σε πολύ άσχημη κατάσταση. Ο εμφύλιος των πολιτικών με τους στρατιωτικούς τους είχε διαιρέσει Ο Κολοκοτρώνης είχε φυλακισθεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους, οι οποίοι όμως μπροστά στον κίνδυνο που διέτρεχε η Επανάσταση του ανέθεσαν την ηγεσία του στρατιωτικού τμήματος για την απόκρουση του Ιμπραήμ. Παράλληλα με τον Κολοκοτρώνη κινήθηκε και ο Παπαφλέσσας, τότε Υπουργός Εσωτερικών, που είχε πρωτοστατήσει για την απελευθέρωση του Κολοκοτρώνη. Ο Παπαφλέσσας οχυρώθηκε στο χωριό Μανιάκι(στη Μεσσηνία) με 700 περίπου πολεμιστές, μεταξύ των οποίων και αρκετοί Μανιάτες, με επικεφαλής τον Βοϊδή Μαυρομιχάλη. Η μάχη ήταν άνιση Ο Παπαφλέσσας βρήκε ηρωικό θάνατο όπως και οι Μανιάτες οπλαρχηγοί Πιέρος και Βοϊδής Μαυρομιχάλης, Θ. Καπετανάκος και Δ. Πουλικάκος.

Η κατατρόπωση του Ιμπραήμ στη Μάνη
17. Ο Ιμπραήμ στη Μάνη
Μετά τη μάχη στο Μανιάκι ο Ιμπραήμ ξεχύθηκε στην Πελοπόννησο την οποία κυρίευσε και ρήμαξε, πλην της Μάνης. Στους τελευταίους μήνες του 1825 και μετά την πτώση του Μεσολογγίου ο Ιμπραήμ επανέρχεται στην Πελοπόννησο, καταλαμβάνει ένα μέρος της Αχαΐας και στέλνει επιστολή στον Γιωργάκη Μαυρομιχάλη και τον διατάσσει εντός δέκα ημερών να προσέλθει μαζί μ' όλους τους προκρίτους της Μάνης να τον προσκυνήσουν αλλιώς θα κυριεύσει και θα αφανίσει τη Μάνη. Και ο Γιωργάκης Μαυρομιχάλης απάντησε ως εξής: «Ελάβομεν το γράμμα σου, εις το οποίον είδωμεν να μας φοβερίζεις ότι αν δεν σου προσφέρομεν την υποταγήν μας θέλεις εξολοθρεύσεις τους Μανιάτες και την Μάνην. Διά τούτο και ημείς σε περιμένομεν με όσες δυνάμεις θελήσεις». [11] (Μήπως θυμίζει το «Μολών λαβέ») ;

α)Μάχη στη Βέργα Αλμυρού(22/6/1826)
Ο Ιμπραήμ μετά την άρνηση των Μανιατών να τον προσκυνήσουν, με 6-7000 πεζούς και ιππείς από την Καλαμάτα εξορμά για να τους υποτάξει. Οι Μανιάτες, 2000 περίπου άντρες, οχυρώνονται στη Βέργα του Αλμυρού. Η Βέργα ήταν ξερολίθινο τείχος ύψους ενός μέτρου περίπου και μήκους περισσότερο του χιλιομέτρου, που κτίστηκε από τους Μανιάτες, σαν ταμπούρι. Εκεί ήταν όλοι οι αρχηγοί των Μανιατών κι όλοι οι ελεύθεροι Μεσομανιάτες σύνολο 1000 [12] πολεμιστές-οι μισοί σχεδόν, που είχαν μείνει από τις 10.000 που τόσοι ήταν, όταν ξεκίνησε η επανάσταση στις 17/3/21.
Ήταν μια κρίσιμη στιγμή όχι μόνο για τη Μάνη ,αλλά κυρίως για την Ελλάδα.

Το σχέδιο ενεργείας του Ιμπραήμ ήταν η επίθεση στο Αλμυρό (ξηρά) με παράλληλη αποβατική ενέργεια στα μετόπισθεν με σκοπό τη δημιουργία ενός είδους προγεφυρώματος(στο Διρό) και να απειλήσει τα νώτα των υπερασπιστών της Βέργας Αλμυρού .

Πίστευε ότι αν δημιουργούσε το προγεφύρωμα και σταθεροποιείτο εκεί ,πολλοί υπερασπιστές της Βέργας θα εγκατέλειπαν τη θέση τους για να υπερασπιστούν τις οικογένειές τους στη Μέσα και Μεσσηνιακή Μάνη.
Στην ένατη επίθεση- όλες οι προηγούμενες είχαν αποτύχει- των Αιγυπτίων(άτακτοι,και τακτικός στρατός, με επικεφαλής Ευρωπαίους αξιωματικούς) ένας ανώνυμος Μανιάτης οπλαρχηγός με 20 άνδρες βγήκε από το τείχος χωρίς να γίνει αντιληπτός και με καταδρομική ενέργεια επιτίθεται στα νώτα του εχθρού. Οι Αιγύπτιοι που δέχτηκαν την επίθεση, αιφνιδιάστηκαν και τράπηκαν σε φυγή, μεταδίδοντας τον πανικό σε ολόκληρη την εχθρική παράταξη που υποχωρεί (22/6/1826).

β) Μάχη στο Διρό.(23 Ιουνίου 1826)
Εφαρμόζοντας το σχέδιο του ο Ιμπραήμ τη νύχτα της 21/22 Ιουνίου
αποβίβασε αριθμό ανδρών στον ορμίσκο του Διρού με αντικειμενικούς σκοπούς την Αερόπολη ,τον Πύργο Διρού και τη Χαριά.Η απόβαση έγινε αντιληπτή με αποτέλεσμα να αντικρούσουν τους εχθρούς με τον τρόπο που περιγράφεται από τον Τρικούπη (4,20) και από τον Φραντζή (Φραντζή ,ό.π.,Β’ 447κεξ :”
Αλλ' εν τοσούτω η εν Βηρώ απόβασις των εχθρών εξηκολούθει αφ' ενός μεν μέρους με κραυγάς, αφ΄ετέρου δε με τον κτύπον των κωδώνων των Εκκλησιών, ώστε έφθασαν και τινες ακόμη ολίγοι οπλοφόροι Έλληνες, και εν πλήθος γυναικών Μανιατισσών, και δύο Αρχιερείς μετά των Ιερέων. Και οι μεν Μανιάται επυροβόλουν με τα όπλα, αι δε γυναίκες εμάχοντο με τας πέτρας και τα δρέπανα, ώστε όχι μόνον φονεύοντα και πληγώνονται οι αποβιβαζόμενοι εχθροί, αλλά και δια το πετρώδες και το δύσβατον του τόπου, ούτε να φυλαχθώσι , ούτε δε τα πλοία αυτά εδύναντο να πλησιάσσωσι ποσώς δια να τοις βοηθώσι και να πυροβολώσει με τα κανόνια κατά των Μανιατών. Επί κεφαλής δε τόσον των ανδρών, όσο και των γυναικών ίσταντο οι Αρχιερείς και οι Ιερείς εμψυχούντες, και προτρέποντας αυτούς εις την των εχθρών αντίκρουσαν με όλην των την καρτερίαν και γενναιοψυχιών. Αι δε πάτρια εποπτών ως χαλάζι επί των κεφαλών των εχθρών".

γ)Η Μάχη στο Πολυθόρυβο(Εισβολή του Ιμπραήμ στην Ανατολική Μάνη
Mέτι την αντίσταση των Μανιατών και Μανιατισσών στον όρμο του Δυρού, οι Αιγύπτιοι αναγκάστηκαν να επιβιβαστούν καταδιωκόμενοι στα πλοία τους και να επιστρέψουν στην Καλαμάτα.
Στις 20 Αύγουστο του 1826 ο Ιμπραήμ με μια νέα επίθεση, αυτή τη φορά στην Ανατολική Μάνη, προσπάθησε να την υποτάξει. Την επίθεση αυτή ο Τρικούπης την περιγράφει ως ακολούθως :

« Την 28 Αυγούστου (1926) έφθασαν οι εχθροί στον Πολυάραβον . τριακόσιοι ήσαν κατ’ αρχάς οι υπερασπισταί του αλλ’ ήλθαν μετά εις αντίληψην αυτών ο Τσαλαφατίνος και ο Γιατράκος και μετ ‘ ολίγον κι ο Γεωργάκης Μαυρομιχάλης και ο Ηλίας Κατσακος , και εγειναν όλοι δισχίλιοι . Μάχης δε κρατεράς γενομένης , έτρεψαν οι ολίγοι τους πολυάριθμους έχθρους κακώς έχοντας , διακόσια έχθρικά πτώματα έμειναν επί του πεδίου της μάχης , και επτά εζωγρήθηκαν….Ηττηθέντες και φυγόντες εκείθεν οι εχθροί κατέβηκαν …..επανήλθαν κατησχυμένοι δια του Μυστρά εις Τριπολιτσάν. Χάρις εις την ανδρίαν των Μανιατών , εις τον ένθερμον και ακάματον ζήλον των αρχηγών αυτών και εις το δύσβατον και τραχύ του τόπου , δις επάτησε την Μάνην , και δις κατησχύνθη ενώπιον ολίγον ο Ιβραήμης.»



ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
Οι νικηφόρες μάχες των Μανιατών στο Αλμυρό, στο Διρό και στον Πολυάραβο , είχαν αποφασιστική σημασία για τη τελική έκβαση της Επαναστάσεως. Αν ο Ιμπραήμ κατελάμβανε την Πελοπόννησο -που προϋπόθετε την προηγούμενη κατάληψη της Μάνης - θα τελείωνε και η Επανάσταση και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις δεν θα είχαν δικαιολογία για επέμβαση.
Η αποτυχία του Ιμπραήμ στο Αλμυρό και το Διρό έκρινε την τύχη της επέμβασης των Αιγυπτιακών δυνάμεων και στο Ναυαρίνο ολοκληρώθηκε( 8 Οκτωβρίου του 1827) . Από την Αρεόπολη και το Αλμυρό ξεκίνησε και στο Αλμυρό τελείωσε ο αγώνας που έσωσε το Έθνος.
Τους ιστορικούς που μελέτησαν… τα κοινωνικά αίτια της Επανάστασης του 1821 και την χαρακτήρισαν ως επανάσταση της αστικής τάξεως έναντι της φεουδαρχίας , απαντά ο Α. Γ. Κουτσιλέρη [15]: « Οι πενόμενοι Μανιάτες και φτωχοί παπάδες ούτε με φεουδάρχες είχαν σχέσεις ούτε με μπουρζουάδες , μισούσαν τον εχθρό του γένους και χτύπησαν τον Οθωμανό για να ελευθερώσουν την πατρίδα τους.»
Και ας επιτραπεί σε μας να προσθέσομε : Οι 49 νεκροί πολεμιστές Μαυρομιχαλέοι τι ήταν ; Φεουδάρχες ή Μπουρζουάδες ; Ούτε το ένα ούτε το άλλο ! Απλά ήταν ξυπόλητοι … πατριώτες !


ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ- ΟΙ ΗΘΙΚΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΕΣ ΑΜΟΙΒΕΣ… ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ.
Η αμοιβή της Μάνης ήταν μόνο η αχαριστία της επίσημης Πολιτείας . Δεν ζήτησε τίποτα παρά μόνο την αναγνώριση των θυσιών και της συμβολής της στον αγώνα . Τι έλαβε ;
ü Μέχρι σήμερα οι περισσότεροι Μανιάτες πίνουν βρόχινο νερό από στέρνες.(Πλήρης
Εγκατάλειψη της Μάνης)
ü Χίλιες και πλέον βυζαντινές εκκλησίες (500 έως 1300 μ.Χ) γίνονται ερείπια και
στάβλοι.(Πολιτιστικό έγκλημα)
ü Μετά από 150 χρόνια(ΦΕΚ46Α/11-3-69) η Πολιτεία προέβη στην αναγνώριση… της 17ης
Μαρτίου (στην Αρεόπολη ) , της 25ης Ιουνίου (Διρό) και της 22ας Ιουνίου( Βέργα Αλμυρού).ως «επετείους εθνικών και ιστορικών γεγονότων τοπικής σημασίας .»… Αν είναι δυνατόν !!!!
ü Το 2002 η Βουλή των Ελλήνων (συντάκτες κάποιοι προοδευτικοί…ιστορικοί, σαν κι αυτούς
που ανακάλυψαν το συνωστισμό… στη Σμύρνη ) προέβη στην έκδοση εντύπου με τίτλο «Χρονολόγιο των σημαντικότερων γεγονότων της Επανάστασης του 1821». Στην έκδοση αυτή ανύπαρκτες ήταν οι λέξεις Μανιάτες, Μανιάτισσες, Καρύταινα, Στύρα, Σπλάντζα, Βέργα, Διρός , Πολυάραβος, ενώ από ονόματα Μανιατών αναφερόταν μόνο ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης.
ü Μετά από τεκμηριωμένες παραστάσεις επιφανών πνευματικών Μανιατών η Βουλή,
αναγνωρίζοντας τη βλασφημία της , προέβη στην επανέκδοση (Ιανουάριος 2004) του «Χρονολογίου» και περιελήφθησαν σ’ αυτό οι μάχες Βέργας, Δυρού, Πολυαράβου και η κήρυξη του πολέμου κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας στις 17 Μαρτίου από την Αρεόπολη.
«Οντά ειν' η Μάνη σύφωνη, βγάνει άρματα μεγάλα»

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΣΕΛΙΔΕΣ (ΙΝΤΕΡΝΕΤ) .
[1.].Α.Γ. Κουτσιλιέρη, Ιστορία της Μάνης σ.345(Παπαδήμας [2] Δ και Ν Στεφανόπολι, «Ταξίδι στην Ελλάδα» σ.125.
[3] Α.Γ. Κουτσιλιέρη, Ιστορία της Μάνης σ.430(Παπαδήμας). [4] Οι Μαυρομιχαλαίοι, σ.46( Έκδοση 1903).
[4α] ΜΝΗΜΩΝ-ΜΑΝΗ- σ. 142. ΔΙΔΡΟΣ [5] Οι Μαυρομιχαλαίοι ,σ.52 ( Έκδοση 1903).
[6] Θ. Κολοκοτρώνης ,Απομνημονεύματα ο.π.σ.98. [6α] Απ. Δασκαλάκης (Λακωνικαί Σπουδαί Α’)
[7] Σπ. Τρικούπης , στορία της Ελληνικής Επαναστάσεως Α’ σ.252. [8] Ι.Θ. Κολοκοτρώνης, Ελλ. Υπομνήματα σ.8 (Βαλέτας).
[7α] Απ. Δασκαλάκης. Η έναρξης της Επαν/σεως εις την Λακωνίαν
(Λακωνικαί Σπουδαί Β’, σελ 17).

[9] Σπ. Τρικούπης –Ιστορία της Ελλ. Επαναστάσεως Α’ σ.505. 10] Α.Γ. Κουτσιλιέρη, Ιστορία της Μάνης σ.102 (Παπαδήμας).
[10α] Σπ. Τρικούπης Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως Α’ σ.208 [11]Σπ. Τρικούπης –Ιστορία της Ελλ. Επαναστάσεως Α’ σ.19.
[12]Σπ . Τρικούπης –Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως Δ’σ.20
[13] Φραντζης Β’ 447 κ.ε.ξ .
[14] Σπ . Τρικούπης –Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως Δ’σ.24 . [15] Α.Γ. Κουτσιλιέρη Ιστορία της Μάνης σ.561(Παπαδήμας).
[16]MΑΝΗ-Φωτεινός& Ελεύθερος τόπος(Ν.Θ.ΚΑΛΑΠΟΘΑΡΑΚΟΣ). Λεύκωμα μεγάλου μεγέθους.
ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
www.mani.org .gr , www.hellasmani.gr, http://www.mani.org.gr/kippoula Ηλεκτρονική Αλληλογραφία :atroxas@ath.forthnet.gr